a) Toptan ambar : % 1-2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 3-5
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 0.5

Ahşap Eşya

Suni tahtadan TV.kabini ve müzik seti kabini imalinde meydana gelebilecek fire oranlari:
- Suni tahta kullaniminda ( sunta ) % 25-30
- PVC esasli folyo yüzey kaplamasi esnasinda % 13 - 15

Akaryakıt

Akaryakıt ana depodan alınarak perakende satıcıların buluduğu pompa depolarına nakli ve satışı esnasında ortalama olarak :
- Gazda ( %07.5 ) binde yedibuçuk
- Motorinde ( %06 ) binde altı
- Fuel - Oilde ( %05 ) binde beş nispetinde fire ve zayiat verebilir.
Benzin istasyonlarında satışı yapılan benzin , gaz yağı Fuel/Oil ve makina yağlarının satışları sırasında veya tahmil , tahliye anında depolamadan mütevellit ortalama fire nispetleri;
- Benzin %010 (binde on )
- Gazyağı %07.5 (binde yedibuçuk )
- Motorin %06 ( binde altı )
- Fuel - Oil %05 ( binde beş )
- Makina yağı %05 ( binde beş ) olup , bu nispetler tatbikatta hadisenin şekline göre ;
- Benzin %020 (binde yirmi )
- Gazyağı %015 (binde onbeş )
- Motorin %10 ( binde on )
- Fuel - Oil %7.5 ( binde yedibuçuk )
- Makina yağı %10 ( bindeonş ) nispetlerine kadar yükselebilir.
Benzin , süper benzin , gaz ve motorin satışı litre esasına göre yapılmakta olup , uzun depolama süreleri içinde % 04 nispetinde fire ve zayiat verebilir.
Akaryakıt fire oranları , çeşitli olaylar sonucu meydana gelebilecek aşırı kayıplarla ilgilidir.Örnek olarak ;satışların herhangi bir nedenle aksaması yüzünden uzun süre depoda bekleyen malın , buharlaşması veya ikmal yerinden sıcak alınan malın farklı iklimdeki aşırı soğuk ortamda depolanıp , satılması.Ya da çeşitli nedenlerle birkaç aşamada yapılan yükleme-boşaltmalar , fiili kayıpların yükselmesine yol açabilmektedir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün belirlediği ve Maliye Bakanlığı'nın da kabul ettiği akaryakıtlarda resmi ortalama fireler şöyledir.
- Süper, normal, kurşunsuz benzinler için : binde altıbuçuk
- Gazyağı ve motorin için : binde beş
- Fuel - oil cinsleri için :binde üç
Bu oranlara tekabül eden parasal değerler satış fiyatının içinde müşteriden alındığından , bilindiği gibi bayilerin ' fire adı ' altında ayrıca bir gider kaydetmeleri mümkün değildir.
Yukarıdaki resmi ortalama firelerin tatbikatta aşılması halinde , mükelleften açıklama istenecektir.Bu taktirde ve hadisenin belgelenmesi kaydıyla , Odamızca onaylanmış bulunan listedeki oranlar , açıklamalarda yol gösterici olarak kullanılacak rakamlardır.
Rafineride özelliklerine ve işlenen ham petrolün türüne bağlı olarak kalorifer yakıtındaki motorin oranı farklılık göstermekte olup , TÜPRAŞ rafinerileri itibariyle ortalama kalorifer yakıtı kompozisyonu aşağıya çıkarılmıştır.

Rafineri Adı
Motorin (%)
Fuel-oil(%)

İzmit rafinerisi
25-30

70-75

İzmir rafinerisi
30
70

Kırıkkale rafinerisi
40
60

Tır filosunda kullanılın Ford ve Mercedes marka çekici kamyonlar 100 Km'de ortalama 35 Litre motorin sarfederler ve yağ değişimleri de her 10.000 Km'de bir yapılır.
( 08.05.1998/877 YKK )
Akaryakıt satışlarında fire oranlarının tespitinde , ikmal yerinden sıcak alınan malın bekleme nedeniyle soğuduktan sonra satılmasından dolayı hacim olarak küçülmesi dikkate alınır.(13.05.1998/877 YKK )

Akrilik İplik

Bobin halinde teslim alinan akrilik ipligin çileye alinmasinda % 1, çile halindeki akrilik ipligin boyanmasinda %1, 5- 2, çile boyali akrilik ipligin bobine alinmasinda % 2- 3, bobin hali, ndeki ipligin sarlolanmasinda % 3- 5, bobin halindeki boyali akrilik ipligin kuka yapilmasi esnasinda % 1- 2 fire vermesi normaldir.Akrilik iplik elyaftan iplik haline gelinceye kadar % 3- 4 fire verebilir.Yün iplik, tiftik, kamgarn, angora iplik boyali alindigi takdirde:
Rutubet firesi : % 5
Aktarma ( sargi firesi) : % 4
Dokuma ameliyesindeki fire : % 5
Mamülün konfeksiyon safhasindaki fire oranlari ise;
Kazak ve bluz:
Takma kol oldugunda : % 18- 20
Reglan kol oldugunda : % 5- 7
Elbise triko olarak alindiginda : % 20
Etek triko olarak alindiginda : % 10
Ceket triko olarak alindiginda : % 18- 20
Süveter triko olarak alindiginda : % 20- 25 civarinda fire verir.
30/ 1, 24/ 1, 20/ 1 türündeki ipliklerden üretilen T-Shirt iplikleri boyali ve boyasiz olmak üzere ikiye ayrilir. Her iki tür iplikten de sözkonusu mamülleri elde edebilmek için geçirilen üretim safhalari ve bu safhalarda dogabilecek fire nispetleri asagiya çikarilmistir:
Boyasiz ipliklerden üretilenler, yuvarlak örgü makinalarinda dokunur. Iplik dokunurken % 2- 3 arasi fire dogabilir. Ütülenerek kesime hazir vaziyete getirilen kumaslarda kesim esnasinda % 5- 6 fire vermesi normaldir.
1- 1adet pantolonun dikimi ve overlogu için kullanilabilecek ortalama dikis ipligi miktarinin 90- 100 metre civarinda,
2- 1 adet çocuk pantolonunun dikimi ve overlogu için kullanilabilecek dikis ipligi miktarinin 300- 400 metre civarinda,
4- 1 adet kot yelek dikimi ve overlogu için kullanilabilecek ortalama dikis ipligi miktarinin 80- 100 metre civarinda bulundugu, ayrica dikis ipliginin kullanimi sirasinda fire miktari ( bant olarak çikiyorsa) % 2, ( tek makina olarak çikiyorsa % 5 civarindadir.)
Elastiki ambalaj ve korse imalatinda pamuk ipligi hambez haline gelirken % 3, kasarlanirken de % 4nispetinde fire verebilir.
Akrilik Relax (kamgarn) iplikte satis nem orani -0-, rutubette, kurutulmus mal üzerinden % 2 civarindadir.

Aktariye

Çubuk Vanilya : Muhafaza sartlarina göre degismekle beraber, % 4 - 8 nispetinde fire verilir.Sigala Yagi : Beklemeden dolayi herhangi bir fire sözkonusu degildir.

Akü

Sadece hurda olarak alim satim esnasinda verebilecekleri fire nispetleri ;
- Akü topragi : % 5
- Akü : % 5

Akvaryum Balığı ve Bitkileri

Akvaryum baligi üretimhanelerinden toptan satis noktalarina ulasan baliklardaki fire orani en az % 1 , en çok % 5 olarak kabul edilmektedir.
Toptan balik satis noktalarinda baliklarin kisa sürede satislarinda fire orani % 1 - 5 iken , uzun süre bu noktalarda kalan baliklarda fire orani % 10 - 40 düzeyine yükselmektedir.Bu durumda yapilacak bir genelleme ile akvaryum baliklarindaki fire orani % 5 - 7 olarak kabul edilmektedir.
Perakende balik satis magazalarinda canli balik fire orani % 2 olarak saptanmistir.Dis piyasadan elde edilen akvaryum baliklarindaki fire orani ise oldukça yüksektir.Zira ithal olunan baliklarin büyük bir bölümünde stres yanisira hastalik belirtileri görülmekte olup, fire orani % 30 - 50 arasinda degismektedir.Ithal baliklarin perakende magazalarindan müsteriye ulasmasina kadarki fire orani ise % 80 düzeyine yükselebilmektedir.
Akvaryum bitkilerinde fire orani pek bulunmamakla beraber , iç ve dis piyasadan temin edilen bu bitkilerde farkli isik ortamlarindan ileri gelen fire % 2 - 5 olarak tespit edilmistir.( 13.03.1997/142 YKK )

Altın

Altin eritilmesi esnasinda % 0.2 ( binde iki ) ile % 0.3 ( binde üç ) oraninda erimek suretiyle fire ve zayiat verebilir.Bunun disinda , alinan emtialarin üzerinde görülen damgalardan kaynak v.s. nedeniyle % 0.50 ( binde elli ) civarinda milyen ( ayar )
düsüklügü olabilir.Bundan dolayi da % 8 - 10 civarinda eksilme meydana gelir.Ayrica, altinin islenirken verdigi fire , isleme sekillerine göre degisir.
1 ) 22 Ayar bilezikler , bunlar el kalemi veya makina kalemi ile islenir.Ege ile tesviyeleri az oldugundan % 05 fire verir.
2 ) Alyanslar , bunlar ege ile tesviye edilir.Sonra zimpara ve cila yapildigindan , fire miktari 100 gramda 3-4 gr.arasindadir.
3 ) Diger ince islerde , yani sadekar islerinde bu miktar daha fazlalasir.Çünkü bunlar egeden çikma islerdir.Sonra cilalanir.Firesi % 10'a kadar çikar.
Has altin 24 ayardir.Bir ayar 41, 5 milyemdir.Has altin 24 ayar 1000 milyemdir.
Düsük ayarli altin : 41, 5 milyem noksan ise düsük ayarli altindir.
Düsük milyemli altin : 41, 5 milyemin altindaki noksanliklar milyem düsüklügüdür.
Altinin eritilmesinde ayar tespiti için kullanilan katki maddesi tam manasiyla karismaz ve eriyen bu altinlardan imal edilen takilarin hiçbiri milyem farki olarak birbirine uymaz;10 milyeme kadar fark edebilir ; bu fark ayar düsüklügü olarak kabul edilmez
( 28.05.1998/23 YKK )

Aliminyum

Alüminyum potada eritilip platina kaliplarina kepçe ile dökülmesi esasina göre levha imali için platinadökümünde kullanilmis kap kaçak hurdasindan % 8 - 12 fire , % 15 - 20 rimat ve toz husule gelir.
Külçe alüminyum , döner ocaklarda eritilip kaliplara dökülerek silindirlerde plaka haline getirilmesinden sonra plakalarin müsteri talebine göre muhtelif ebat ve kalinliklarda yuvarlak halde makaslarla kesilmesi esnasinda % 2 - 5 civarinda fire verebilir.Alüminyum sadece hurda olarak alim satin esnasinda verebilecegi fire nispeti % 1, 5 - 2 'dir.
Alüminyum üretiminde : (Profil )
1 ) Külçeden biyek dökümünde fire % 1, 5 - 3
2 ) Külçeden biyek dökümünden ramat ve toz : % 2.5 - 4
3 ) Ara isten biyet dökümünde fire : % 2 - 4
4 ) Ar isten biyet dökümünde ramat ve toz : % 3, 6 - 6
5 ) Kümüle alüminden mamul üretiminde fire : % 1, 75 - 3
6 ) Eloksal üretiminde fire : % 1, 5 - 2
7 ) Polisaj isleminde fire : % 1
8 ) Kaliplarin ömrü her ne kadar kanuni amortismana tabi ise de , baski , imalat hatasi biyetteki hatalar, kaliplarin her an kirilabilecegini gösterdiginden , bu hususta tam bir kanaat belirlenmesi imkansizdir.
Alüminyum Dograma : Türkiye'de üretilen standart profillerin 6 metre oldugu gözönüne alinarak , bu profilden dograma yapilmasi esnasinda % 1 talas payi ( görünmeyen fire ) ve % 13 - 14 görünür fire olmak üzere toplam maksimum % 15 'e kadar fire ve zayiat verebilir.
Alüminyum potada eritilip platina kaliplarina kepçe ile dökülmesi esasina göre levha imali için platinadökümünde kullanilmis kap kaçak hurdasindan % 8 - 12 fire , % 15 - 20 rimat ve toz husule gelir.
Külçe alüminyum , döner ocaklarda eritilip kaliplara dökülerek silindirlerde plaka haline getirilmesinden sonra plakalarin müsteri talebine göre muhtelif ebat ve kalinliklarda yuvarlak halde makaslarla kesilmesi esnasinda % 2 - 5 civarinda fire verebilir.Alüminyum sadece hurda olarak alim satin esnasinda verebilecegi fire nispeti % 1, 5 - 2 'dir.
Alüminyum üretiminde : (Profil )
1 ) Külçeden biyek dökümünde fire % 1, 5 - 3
2 ) Külçeden biyek dökümünden ramat ve toz : % 2.5 - 4
3 ) Ara isten biyet dökümünde fire : % 2 - 4
4 ) Ar isten biyet dökümünde ramat ve toz : % 3, 6 - 6
5 ) Kümüle alüminden mamul üretiminde fire : % 1, 75 - 3
6 ) Eloksal üretiminde fire : % 1, 5 - 2
7 ) Polisaj isleminde fire : % 1
8 ) Kaliplarin ömrü her ne kadar kanuni amortismana tabi ise de , baski , imalat hatasi biyetteki hatalar, kaliplarin her an kirilabilecegini gösterdiginden , bu hususta tam bir kanaat belirlenmesi imkansizdir.
Alüminyum Dograma : Türkiye'de üretilen standart profillerin 6 metre oldugu gözönüne alinarak , bu profilden dograma yapilmasi esnasinda % 1 talas payi ( görünmeyen fire ) ve % 13 - 14 görünür fire olmak üzere toplam maksimum % 15 'e kadar fire ve zayiat verebilir.

Aliminyum Mutfak Eşyası

Alüminyum diskten baslayarak alüminyum mutfak esyasi imalatinda firmalarin yaptiklari imalatin nev'ine ve çalisma tarz ve imkanlarina nazaran fire nisbeti % 2 ile % 5 arasinda degisebilir

Ambalaj Malzemesi

Raid Electromat : Sivrisinek kovucu tablet ( mamul ) % 2
Mats per alu.of 10 mats : Sivrisinek kovucu tabletlerin konuldugu 10 'lu alüminyum folyo yarimamul % 2
E.Virgin mats Raid baskili : Sivrisinek kovucu ürünün tabletleri % 2
Mat iç kutu: Sivrisinek kovucu tablet iç kutusu % 2
Mat display : Sivrisinek kovucu tablet iç kutularindan 24 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Mat dis kutu : Sivrisinek kovucu tablet displaylerinin konuldugu dis kutu % 2
Raid elektro : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina mamul % 2
Rezistans : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistans grubu ( seramige gömülmüs ) % 2
Rezistör : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistörü % 2
Alt kapak : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina alt kapak % 2
Üst kapak : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina üst kapak % 2
PVC Blister : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistansi PVC koruyucu ambalaj % 2
Electro kartela : Sivrisinek kovucu tablet isitici makina blisterlerinin yapistirildigi karton % 2
Electro dis kutu: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina dis kutu % 2
Raid Baid: Böcek yemi ( mamul ) % 2
Raid Baid PVC: Böcek yemi diskinin hazirlanacagi ham PVC ( yarimamul ) % 2
Raid Bait PVC alt kesilmis: Böcek yemi diskinin alt parçasi % 2
Raid Bait PVC üst kesilmis: Böcek yemi diskinin üst parçasi % 2
Raid Bait etiket: Böcek Yemi disket üzerine yapistirilan , tarihli etiket % 2
Raid Bait iç kutu: Böcek yemi konulan iç kutu % 2
Raid Bait display: Böcek yemi iç kutularindan 12 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Raid Bait dis koliBöcek yemi displaylerinin konuldugu dis kutu % 2
Raid Faresavar : Fare yemi (mamul ) % 2
Raid Faresavar kartela: Fare yemi blisterlerinin yapistigi karton % 2
Raid Faresavar PVC ( blister ): Fare yemi koruyucu kap % 2
Raid Faresavar serit display : Fare yemi iç ambalajlarinin 6 adedinin dizildigi serit karton %
Raid Faresavar separator: Fare yemi dis kutusunu ikiye bölmeye yarayan mukavva ayirici % 2
Raid Faresavar dis koli: Fare yemi ambalajlarinin konuldugu dis kutu % 2
Raid Moth: Güve kovucu ( mamul ) % 2, 5
Raid Moth ön etiket: Güve kovucu ambalaji ön etiket % 2
Raid Moth arka etiket: Güve kovucu ambalaji arka etiketi % 2
Raid Moth PVC ( blister ): Güve kovucu PVC koruyucu ambalaj % 2
Raid Moth virgin mats: Güve kovucu ürünün tabletleri % 2
Raid Moth display: Güve kovucu ambalajlarindan 24 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Raid Moth dis koli: Güve kovucu displaylerin konuldugu dis kutu % 2
Glade Flover: Hava tazeleyici ( mamul ) , sivi tipi % 2, 5
G.Flower vent insert: Sivi hava temizleyici filament tutucu yüksek % 2
G.Flower flament: Sivi hava tazeleyici filamenti % 2
G.Flower sise: Sivi hava temizleyici mamul sisesi % 2
G.Flower kapak: Sivi hava temizleyici mamul sise kapagi % 2
G.Flower iç kutu ( Bouq.): Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Cosy ): Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Exotic ): Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Fant. ): Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( L.Fresh ): Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover dis kutu : Sivi hava temizleyici mamul dis kutusu % 2
Sentorette: Hava tazeleyici ( mamul ) , kati tipi % 2
S.tekli iç kutu ( Brise ): Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli iç kutu ( Narcisse ): Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli iç kutu ( reflection ): Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli dis kutu: Kati hava tazeleyici mamul tekli dis kutu % 2
S.çiftli iç kutu ( Brise ): Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli iç kutu ( Narcisse ): Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli iç kutu ( reflection ): Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli display: Kati hava tazeleyici çiftli mamullerin 12 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
S.çiftli dis kutu : Kati hava tazeleyici mamul çiftli dis kutusu % 2
Laser Vak: Desenfaktan tuvalet temizleyicisi ( mamul ) % 2
Laser Vak sise: Dezenfektan tuvalet temizleyici sisesi % 2
Laser Vak kapak : Dezenfektan tuvalet temizleyici sise kapagi % 2
Laser Vak tipa: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise tipasi %2
Laser Vak ön etiket: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise ön etiketi % 2
Laser Vak arka etiket : Dezenfektan tuvalet temizleyici sise arka etiketi % 2
Laser Vak dis koli: Dezenfektan tuvalet temizleyici mamul dis kutu % 2
Na Silicate Glue : Dezenfektan tuvalet temizleyici dis kutu tutkali % 2
Adhesive band: Yapistirici band % 2
Expert 1 ön etiket: Cila ve kir sökücü mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 1 arka etiket: Cila ve kir sökücü mamul bidon arka etiketi % 2
Expert 2 ön etiket: Polimer cila mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 2 arka etiket: Polimer cila mamul bidon arka etiketi % 2
Expert 3 ön etiket: Koruyucu cila mamul bidon ön etiket % 2
Expert 3 arka etiket: Koruyucu cila mamul bidon arka etiket % 2
Expert 4 ön etiket: Toz alici , parlatici mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 4 arka etiket : Toz alici , parlatici mamul bidon arka etiketi % 2
Brillo ön etiket: Bulasik deterjani mamul bidon ön etiketi % 2
Brillo arka etiket: Bulasik deterjani mamul bidon arka etiketi % 2
Multi ön etiket: Genel amaçli deterjan mamul bidon ön etiketi % 2
Multi arka etiket: Genel amaçli deterjan mamul bidon arka etiketi % 2
Niagara ön etiket: Elyikama sivisi mamul bidon ön etiketi % 2
Niagara arka etiket: Elyikama sivisi mamul bidon arka etiketi % 2
Sprint ön etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiketi % 2
Sprint arka etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiketi % 2
Virex ön etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Virex arka etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
End-Bac ön etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
End-Bac arka etike: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Glory Shampoo ön etiket: Hali sampuani mamul bidon ön etiket % 2
Glory Shampoo arka etiket: Hali sampuani mamul bidon arka etiket % 2
Glory Extraction ön etiket: Hali kir sökücü mamul bidon ön etiket % 2
Glory Extraction arka etike: Hali kir sökücü mamul bidon arka etiket % 2
Break-Up ön etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Break-Up arka etiket: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Sparkle ön etiket: Cam temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Sparkle arka etiket: Cam temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Brillo-Matic ön etiket: Otomatik bulasik makinesi deterjani mamul bidon ön etiket
Brillo-Matic arka etiket: Otomatik bulasik makinesi deterjani mamul bidon arka etiket
Brillo-Rinse ön etiket: Otomatik bulasik makinasi parlaticisi mamul bidon ön etiket % 2
Brillo-Rinse arka etiket: Otomatik bulasik makinasi parlaticisi mamul bidon arka etiket % 2
Brillo-Antilime ön etiket: Kireç sökücü mamul bidon ön etiket % 2
Brillo-Antilime arka etiket: Kireç sökücü mamul bidon arka etiket % 2
PE Bidon ( 5 Kg.): 5 Kg. mamul polietilen bidon % 2
PE Bidon ( 20 Kg.): 20 Kg. mamul polietilen bidon % 2
PVA Tutkal 7302-A: Etiket yapistirma tutkali % 2
Adhesive Band: Dis kutu yapistirma bandi % 2
CP AMBALAJ MALZEMELERI
Fik: Uçan haserelere karsi aerosol ( mamul ) % 2, 5
Fik Kanisier: Uçan haserelere karsi aerosol teneke kutusu % 2, 5
Fik Valve : Uçan haserelere karsi aerosol valfi % 2, 5
Actuator Button: Usan haserelere karsi aerosol aktuatoru % 2, 5
Fik kapak: Usan haserelere karsi aerosol kapagi % 2, 5
Tava: Uçan haserelere karsi aerosollerin 12 adedinin konuldugu tepsi % 2, 5
Pe Film: Usan haserelere karsi aerosol 12'li tavanin shring naylonu % 2, 5
Fik Dis Koli: Usan haserelere karsi aerosol dis kolisi % 2, 5
Cik: Yürüyen haserelere karsi aerosol ( mamul ) % 2, 5
Cik Kanisier: Yürüyen haserelere karsi aerosol teneke kutusu % 2, 5
Cik Valve: Yürüyen haserelere karsi aerosol valfi % 2, 5
Wand Assembly: Yürüyen haserelere karsi aerosol kapagina takilan plastik hortum ve mekanizma % 2, 5
Cik Kapak: Yürüyen haserelere karsi aerosol kapak % 2, 5
Tava: Yürüyen haserelere karsi aerosollerin 12 adedinin konuldugu tepsi % 2, 5
Pe Film: Yürüyen haserelere karsi aerosol 12'li tavanin shring naylonu % 2, 5
Cik Dis Koli: Yürüyen haserelere karsi aerosol dis kolisi % 2, 5
Glade: Hava tazeleyici aerosol ( mamul ) % 2, 5
Glade Kaniste: Hava tazeleyici aerosol teneke kutusu % 2, 5
Glade Valve: Hava tazeleyici aerosol valfi % 2, 5
Glade Kapak: Hava tazeleyici aerosol kapak % 2, 5
Glade Dis koli: Hava tazeleyici aerosol dis kolisi % 2, 5
Raid Liquid: Haserelere karsi likit ( mamul ) % 2
Raid Liquid Separtor: Haserelere karsi likit koli separatoru 3 oluklu % 2
Raid Liquid Separator : Haserelere karsi likit koli separatoru 4 oluklu % 2
Raid Liquid Kapak: Haserelere karsi likit sise kapagi % 2
Raid Liquid Glue: Haserelere karsi likit etiket yapistirici tutkal % 2
Raid Liquid Etiket: Haserelere karsi likit sise etiketi % 2
Raid Liquid Şise: Haserelere karsi likit sisesi % 2
Raid Liquid Dis Kutu: Haserelere karsi likit dis kutu % 2

Ambalaj Sandığı

Ambalaj sandiklari imalatindaki fire orani % 5 - 8 civarindadir

Anoson

Anason nakliyede % 0.5 ( binde bes ) , depolamada % 0.2 ( binde iki ) civarinda fire ve zayiat verebilir.

Antifiriz

Bati Almanya'dan 1-1, 5-3 ve 3, 5 litrelik plastik kaplarda ve 3, 5-50 ve 200 litrelik saç kaplarda ithal edilen antifriz ve özel sinai yaglarin ithali , depolamasi ve bilahare satisi siralarinda kaplarin hirpalanmasindan mütevellit sizmalar neticesi % 0.7 (binde yedi ) nispetinde fire ve zayiat vermesi normaldir

Arpa

Arpanin nakliye firesi % 1, 5 ; muhafaza firesi % 1 ( 6 ay için ) civarindadir

Asfalt

Yurdumuzda üretilmektedir. Kauçuk sanayiinde umumiyetle 10/ 20 tipi kullanilmakta ve bu da sert ve kartona sarilidir. Tahmil, tahliye ve nakliye esnasinda, ufalanma, erime, akma nedeniyle % 6 civarinda fire olabilir.Yol yapim ve onarimi, asfaltlama ve stabilize dökme isiyle ilgili olarak kullanilan malzemelere ait fire orani % 5 civarindadir. ( 14.05.1998/ 948 YKK)

Asitli yaglar ve don yaglari

Asitli yaglar ve don yaglarin nakliyesinde, depoda ve depodan müsteriye sevkinde uygulanacak fire orani % 1-2, ayçiçek küspesinde ise uygulanacak fire orani % 0, 5' dir.

Astarlık Kumaşlar

Blue jean kumasta ortalama %3,5-5
Kadife kumas %1,5-2,5
Yikanmis kanvas kumas %1,5-2,5
Pamuklu astar %2-3
Polyester astar %1,5-2

Atermit

Çati kaplamasi atermit'in satisinda % 5 'e kadar fire vermesi normaldir

Ayakkabı

Japon köselesi kullanilarak ve ortalama 43 numara imal edilen ayakkabi ve postallarda kullanilan malzme miktari :
Bir çift ayakkabi 20 desi , bir çift postala 30 desi vidala sarf edilir.90 cm.eninde 1 metre kaput bezinden 8 ayakkabi sayasi yüz ve 9 çift postal sayasi yüz astari çikar .
140 cm.eninde 1 m.vinyleksten 13 ayakkabi gamba astari ve 7 çift postal gambo astari çikar.Bir çift ayakkabi gambasi için 15 desi mesin ve bir çift postal gambasi için 22.5 desi mesin harcanir.Bir çift mostro ( patoz ) 260 cm. ( 2.6 desi ) 'den çikar.Bir çift ayakkabi veya postal için 130 cm2 bombelige ihtiyaç vardir.Bir çift ayakkabiya ( her tür çivi dahil ) ortalama 60 gr.çivi harcanir.Bir çift taban astari ( 1200 cm2 ) 12 dm2.'den kesilir.Bir çift ayakkabi sayasi 4-5 gr.naylon iplikle dikilir.Bir çift ayakkabi için 200 gr.ilaç kullanilir. Bir çift ayakkabi için 10 gr.alt boyasi kullanilir.Solüsyon , çiris ve biçaklardan sarfedilecek miktarlar büyük ölçüde kullaniciya baglidir.Bu nedenle bunlarla ilgili rakamlar hesaplanmamaktadir.Bir çift ayakkabi için 12 dm2.Japon köselesine ihtiyaç vardir.
Erkek ayakkabisi imalatinda kullanilan malzemelerin verebilecegi fire nispeti :
1 ) Malzemenin kalitesi, ( düsük kaliteli malzemenin daha çok fire verecegi açiktir.)
2 ) Model, ( iki ayak 2'den çikan modeller yaninda 2, 5 ayak 2 'den kesilen modeller de vardir.Vardolali bir ayakkabinin taban yüzölçümü daha fazladir.)
3 ) Personel ( kesimi yapan elamanin yetenek ve tecrübesi ).
Yukarida sayilan faktörler fire oranini büyük ölçüde etkiler.Bu yüzden fire nispetlerine iliskin bir oran verilmesi dogru degildir.
Fire nispetleri ancak , kullanilan malzeme ve model bilindigi zaman personel unsuru da dikkate alinarak bulunabilir.Bu konuda bir genelleme yapilamaz.
Bagcikli ve makosen iskarpinler ile rok iskarpin ve kisa-orta ve uzun konçlu deri botlara kullanilan vidala deri miktarlari :
Deri ( 1 çift ayakkabi için )
Erkek Erk.bot Erk.rot Erk, çizme
23 dm2. 38 dm2. 38 dm2. 65 dm2.(bal)
NOT: Bu miktarlar normal modeller içindir.Model degisikliginde modelin sekline göre daha fazla dm2.deri kullanilabilir.
Kadinlar :
Zenne Zenne bot Zenne rok Zenne çizme
22 dm2. 50 dm2.baldir 32 dm2. 65 dm2.
kaplama dahildir.
Toptan ayakkabi alim-satiminda perakendecilerin yaptigi iadelerden kaynaklananlar da dahil mamul ayakkabilarda fire olamaz, ancak ayakkabi imalatinda malzeme firesi olabilir.ayrica mevsimi geçtigi için iadelerden ötürü olan ayakkabilara da tapon ayakkabi ifadesi kullanilabilir.
Bir çift ayakkabi için gerekli malzeme miktari ; modele, üretim teknolojisine, kullanilan malzemenin kalitesine ( Örnegin;dogil derilerin tamami kullanilamaz ) ve personelin tecrübesine bagli olarak degisir.
Futbol ve basketbol ayakkabisi : Ayakkabi cinslerine göre fire dahil harcanacak ortalama malzeme miktarlari :
Baslica Malzemeler Futbol ayk.(x) Bask.ayk.(x)
Vidala 23 ds2. 38 ds2.
Astarlik deri veya bez 33 ds2. 48 ds2.
Hazir taban 1.05 çift 1.05 çift
Kapsül 10-16 adet 16-24 adet
Bag 1 çift 1 çift
Yapistirici 200 gr. 200 gr.
Çiviler (atom tip üretimde kullanilmaz) 60 gr. 60 gr.
( x ) 1 çift merdane ( 39 - 44 numaralar arasi ) ayakkabilar için.
Pamuk ipligi , keten iplik, jüt ipi ve straygan ipi kullanilarak, ayakkabi kumasi dokumasi sirasinda meydana gelebilecek fire orani % 6-7 ; kumaslarin laminasyonu sirasinda meydana gelebilecek fire orani ; Kumasta : % 4, 5-5 , Yapistirici da % 4, 5-5 'dir.

Ayçiçeği

Yag elde edilecek ayçiçekleri imale sevk edilmeden önce % 3 ' e kadar yabanci madde firesi verir.
a) Presyon suretiyle ayçiçeginden çikarilabilecek yag nispeti ortalama olarak % 38 ila % 38, 5 'dur.
b) Presyon suretiyle ayçiçegi tohumundan elde edilecek küspe nispeti ortalama olarak % 38 ila % 40 ' dir.
c) Ayçiçegi tohumunun ambar firesi , nakliye firesi, tarti farki ve rutubet firesi olarak ortalama % 1 ila % 1, 5 'dur
d) Ayçiçegi tohumundan imalat esnasinda çikabilecek ise yaramaz çikinti miktari bu tohumlarda ortalama olarak % 02, 5 ( binde ikibuçuk ) ile % 3 ( yüzde üç ) nispetinde yabanci maddedir.
e) Ayrica ayçiçegi tohumundan ortalam olarak % 17, 5 ila % 19, 5 nispetinde kabuk çikabilir ve bu kabuklar umumiyetle fabrikalarda yakacak olarak kullanilir.
100 kg.Ayçiçegi tohumu ekstrasyonla islendiginde :
Analiz, nakliye , tarti ve rutubet firesi : % 1-2
Hamyag ( brüt ) : % 38-40
Küspe : % 48-49
Kabak : % 12-10
Yukarida belirtilen nispetler takribi olup, tohumun cinsine ve isleme sekline göre degisebilir.

Ayçiçek Yağı

Toptan varilli, tenekeli ve kolili pamuk yagi ile çiçekyagi satislarinda verilebilecek fire ve zayiat orani binde bes civarindadir.
Ham ayçiçek yagi rafine edildigi zaman % 5-8 fire verebilir.
Ayçiçek ve pamuk yagi (1, 2, 5, 10, 17 kiloluk) teneke ve varillerde tedarik, depolama ve satis sirasinda % 0, 5 civarinda fire verebilir.
1- 1970-1971-1972-1973 tarim yillarinda Trakya mintikasinda yetisen melez ayçiçeklerinden otomatik preslerle % 38-42 naturel yag, % 40-42 küspe elde edilmistir.
2- a) Hamyagda asit miktari ne olursa olsun % 1-1, 5 rutubet ve yabanci madde verilir.
b) Asit miktari 0, 50 ile 2, 5 olan yaglar, rafine edildiginde % 5-8 fire vermektedir. Ancak bu fireden % 2-4 yan ürün (asit yagi ) alinmaktadir.
3- Küspede sonradan meydana gelen gelen fire miktari; depolama sekli depolama zamani ve suhunete göre degisiklik gösterir.
a) Presyon sureti ile ayçiçeginden çikarilabilecek yag nispeti ortalama olarak % 38 ile % 38, 5
b) Presyon sureti ile ayçiçegi tohumundan elde edilecek küspe nispeti ortalama olarak % 38 ile % 40
c) Ayçiçegi tohumunun ambar firesi olarak nakliye firesi tarti farki ve rutubet firesi olarak ortalama % 1 ile % 1, 5
d) Ayçiçegi tohumunda imalat esnasinda çikabilecek ise yaramaz çikinti miktari bu tohumda ortalama olarak %2, 5 ile % 3 nispetinde yabanci madde
e) Ayrica ayçiçegi tohumunda ortalama olarak %19, 5 ile % 17, 5 nispetinde kabuk çikabilecegi ve kabuklarin da umumiyetle fabrikalarda yakacak olarak kullanilabilecegi tespit edilmistir.
1) 100 kg analizle ayçiçek tohumundan,
a) Preslerle yapilan imalatlarda % 36-38 Naturel yag, % 45 küspe, % 10-12 kabuk ve % 5 fire elde edilir.
b) Ekstrasyonla yapilan imalatlarda % 39-41 naturel yag, % 50 küspe ve % 8-9 arasinda kabuk elde edilir.
2) 100 kg nebati ham ayçiçek yagi rafine edildiginde, asgari 94 kg azami 96 kg rafine ayçiçek alinir. Asit yagi ve stearin miktarlari yagin asit miktarina göre degismektedir.
3) 1. Maddedeki imalat safhasinda fire miktari :
a) bendindeki imalatta % 3-4' tür.
b) bendindeki imalatta % 3-5' tir.
4) Rafine imalat sonrasi ambalajlama, depolama ve pazarlama safhasinda binde bes kadar fire ve zayiat verebilir.

Ayna

Dikdörtgen aynalarda kesim fire nispeti % 5 , isleme firesi ise % 5 ile % 7 arasindadir.Oval ve sekilli aynalardaki kesim firesi % 10 ile %15 arasinda, isleme firesi de % 5 ile % 7 arasinda degisme gösterebilir

Bağırsak ( Küçükbaş Hayvanlar)

Ham bagirsagin islemi iki ayri sistemde gerçeklesir.:
a) 1- Mahalli mezbahalarde kesimi yapilan hayvanlarin bagirsagi karnindan alinir. ( Çekim )
2- Bu bagirsagin içindeki pislikler temizlenir. ( Sergen )
3- Bu bagirsaklar hamlatilir. ( Tava getirilir.)
4- Kamislama islemi ile içindeki kaba et ve disindaki çember ( dürent ) ayrilir.Bu islemi gören bagirsaklar tuzlanir ve orijinal bagirsak ismini alir.Normal sayilan bu islem tarzi Vilayetlerin Belediye veya Et Balik Kurumu mezbahalarinda yapilmaktadir
Bu islemlerde bagirsaklarin cinslerine göre verdikleri fire nispetleri, 12 ay ortalamasi itibariyle asagida görüldügü gibidir.
Karaman bagirsagi : % 3-5
Dagliç bagirsagi : % 5-7
Kivircik bagirsagi : % 10-12
Kuzu bagirsagi : % 12-15
Kara keçi bagirsagi : % 10-12
Tiftik keçi bagirsagi : % 12-15
b) 1- Mahalli mezbahalarda kesimi yapilan hayvanlarin bagirsagi krnindan alinir . ( çekim )
2- Bu bagirsagin içindeki pislikler temizlenir. ( Sergen )
3- Bu bagirsaklar tuzlanir veya sok edilerek dondurulur.Muhafazaya alinir, belirli miktarda olunca bagirsakla istigal eden firmalara satilir.
4- Satin alinan bu ham bagirsaklar sehir haricinde bulunan isyerlerinde hamlatilir.( Tava getirilir.)
5- Kamislama islemi ile içindeki kaba et ve disindaki çember ( dürent ) ayrilir.Bu islemi gören bagirsaklar tuzlanir ve orijinal bagirsak ismini alir.Bu islem normal sayilmaz.Kaza, nahiye ve köylerde yapilan kesimlerde bu sistem mecburen uygulanir.
Bu islemlerde bagirsaklarin cinslerine göre verdikleri fire nispetleri, 12 ay ortalamasi itibariyle asagida görüldügü gibidir.
Karaman bagirsagi : % 7-10
Dagliç bagirsagi : % 10-12
Kivircik bagirsagi : % 15-20
Kuzu bagirsagi : % 20-25
Kara keçi bagirsagi : %15-20
Tiftik keçi bagirsagi : % 20-25
Bu orijinal bagirsaklar Türk Standartlari ( TS 208 ) göre Asorti islemi yapilarak kalite ( tazyike tahammül ) , kalibre ( genislik ) 17 ila 20 kategoriye ayrilir.
Elde edilen randiman neticesinde Asorti islemindeki fire nispetleri belirlenmis olur.( 19.12.1989 YKK )
Bagirsakta fire nispetleri :
a) Hayvanin cinsine ( erkek - disi olusuna )
b) Yasina
c) Yedigi besine ( mera ve kapali yerlerdeki )
d) Irkina ( kivircik, dagliç, karaman v.s. )
e) Mevsime
f) Yöreye göre degismektedir.
Hayvanlardan elde edilen bagirsaklarin çok farkli fire nispetleri oldugu nazara alinarak , Türkiye genelinde senelik ortalama 4-5 küçükbas hayvan ( koyun, kuzu, keçi ) bagirsagindan bir bandil ( 91, 5 m.) bagirsak elde edilir, Firede esas budur.

Baharat

KARABIBERAzami Depolama Firesi % 2
KARABIBERAzami Ögütme Firinlama Firesi % 4
KARABIBERAzami Paketleme Firesi % 2
KIMYONAzami Depolama Firesi % 2
KIMYONAzami Ögütme Firinlama Firesi % 5
KIMYONAzami Paketleme Firesi % 2
KURU BIRA MAYASIAzami Depolama Firesi % 0.5
KURU BIRA MAYASIAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
KURU BIRA MAYASIAzami Paketleme Firesi % 0.5
TARÇINAzami Depolama Firesi % 2
TARÇINAzami Ögütme Firinlama Firesi % 5
TARÇINAzami Paketleme Firesi % 2
YENIBAHARAzami Depolama Firesi % 3
YENIBAHARAzami Ögütme Firinlama Firesi % 4
YENIBAHARAzami Paketleme Firesi % 2
IHLAMURAzami Depolama Firesi % 7
IHLAMURAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
IHLAMURAzami Paketleme Firesi % 2
TOZ ACI BIBERAzami Depolama Firesi % 1
TOZ ACI BIBERAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
TOZ ACI BIBERAzami Paketleme Firesi % 2
TOZ TATLI BIBERAzami Depolama Firesi % 1
TOZ TATLI BIBERAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
TOZ TATLI BIBERAzami Paketleme Firesi % 2
PUL BIBERAzami Depolama Firesi % 2
PUL BIBERAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
PUL BIBERAzami Paketleme Firesi % 0.5
YAPRAK BIBERAzami Depolama Firesi % 2
YAPRAK BIBERAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
YAPRAK BIBERAzami Paketleme Firesi % 0.5
SUSAMAzami Depolama Firesi % 1
SUSAMAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
SUSAMAzami Paketleme Firesi % 1
KUŞ ÜZÜMÜAzami Depolama Firesi % 2
KUŞ ÜZÜMÜAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
KUŞ ÜZÜMÜAzami Paketleme Firesi % 1
ÇAM FISTIKAzami Depolama Firesi % 2
ÇAM FISTIKAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
ÇAM FISTIKAzami Paketleme Firesi % 1
MAHLEPAzami Depolama Firesi % 1
MAHLEPAzami Ögütme Firinlama Firesi % 1
MAHLEPAzami Paketleme Firesi % 0.5
SAHLEPAzami Depolama Firesi % 2
SAHLEPAzami Ögütme Firinlama Firesi % 5
SAHLEPAzami Paketleme Firesi % 1
SUMAKAzami Depolama Firesi % 2
SUMAKAzami Ögütme Firinlama Firesi % 2
SUMAKAzami Paketleme Firesi % 1
KARBONATAzami Depolama Firesi % 1
KARBONATAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
KARBONATAzami Paketleme Firesi % 2
KARANFILAzami Depolama Firesi % 3
KARANFILAzami Ögütme Firinlama Firesi % 5
KARANFILAzami Paketleme Firesi % 2
LIMON TUZUAzami Depolama Firesi % 0.5
LIMON TUZUAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
LIMON TUZUAzami Paketleme Firesi % 1
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZIAzami Depolama Firesi % 0.5
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZIAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZIAzami Paketleme Firesi % 2
KEKIKAzami Depolama Firesi % 1
KEKIKAzami Ögütme Firinlama Firesi ----
KEKIKAzami Paketleme Firesi % 2
NANE Azami Depolama Firesi % 1
NANE Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
NANE Azami Paketleme Firesi % 2

Bakır

Kontüni Sistemde Bakir-Bakir Alasimlarindan Takoz Döküm ve Çesitli Profiller Imalatinda Kullanilan Hammadde Türlerine Göre Fire Oranlari :
1-) Kullanilan Hammaddeler :
Pirinç , bronz ve alpaka alasimlarinin hazirlanmasinda % 50-% 50 oraninda hiç alasima girmemis yeni malzeme ve hurda malzemeler kullanilacagi esas alinmistir.
a) Hurda Malzemeler
- Yagli ve yagsiz pres artiklari ( bakir, pirinç, bronz , alpaka )
- torna talasi ( )
- Yanik, soyma bakir teller
- Bakir tellerin kirilmasi ile elde edilmis , granür bakir ( bünyesinde % 1-2 plastik bulunabilir.)
b) Yeni Malzemeler ( Hiç alasima girmemis )
- Blister , rafine , filmasin, katot bakirlar
- Distile veya elektrolitik çinko külçeler
- Elektrolitik kursun külçe
- nikel parça veya levhalari
- Saf kalay , bakir-fosfor , metalik mangan
2-) Kontinü Döküm Fireleri :
Endüksiyon ocaklarinda ergitme-bekletme periyotlarinda olusan yanma , buharlasma, curuf tesekkülü ve etrafa dökülmelerin sebep oldugu kayiplar seklindeki fireler çesitli metalik, metal ve metal oksitlerinden olusan , deger tasiyan ramat yüzde oranlari
asagidaki gibidir.
Kontinü Dökümle Üretilen Fire ( % ) Ramat ( % )
A.Bakir Takoz 6-7 9-10
B.Bakir Lama 5, 5-6, 5 9-10
C.Bakir Filmasin 5, 5-6, 5 9-10
D.Pirinç Lama 6-7 9-10
E.Pirinç Takoz 6, 2-7, 2 9-10
F.Pirinç Filmasin 6, 5-7, 5 9, 5-10, 5
G.Bornoz Lama 6-7 9-10
H.Alpaka Lama 6, 7-7, 7 9, 7-10, 7
I.Alpaka Filmasin 7, 3-8 10-11
NOT : Her çesit lamanin alt ve üstünün frezelemesinden meydana gelen % 1, 5-2 fire orani ( b, d, g, h ) yukaridaki % fire oranlarina dahil edilmis olup frezeleme yapilmadigi taktirde bu oran düsülür.
3-) Mamul Tarifleri ve Fireler :
a) Mamul Tarifeleri :
- Pirinç çubuk : 2-30 mm.yuvarlak veya alti köse
- Bakir, bronz ve alpaka seri: 0, 10-5 mm.kalinlikta (Ort.0.5 mm.)
- Alpaka tel : 0, 15-3 mm.teller
- Lama : 10-20 mm.kalinlik ve 40-700 mm.genislikte , muhtelif boyda düz veya kangal halindeki platinalar.
b) Yari mamullerden mamul elde edilirken asagida belirtilen hususlar isyerinde tespit edilmistir.Fireler ve ramat oranlari bu tespitler baz alinarak hesaplanistir.
- Bakir takozlardan bakir lama elde edilirken % 20-25 hurda çikmaktadir.
- Pirinç takozdan pirinç çubuk % 20-25
- Bakir lamadan bakir serit % 15-20
- Pirinç lamadan pirinç serit % 15-18
- Pirinç filmasinden pirinç tel % 8-12
- Alpaka lamadan alpaka serit % 15-20
- Alpaka filmasinden alpaka tel % 10-15
- Bakir filmasinden bakir tel % 3-5
- Bronz lamadan serit elde edilirken % 15-20 hurda çikmaktadir.
Yukarida açiklanan arayis hurdalari imalatta tekrar kullanildigindan fire olarak degerlendirilmemistir.
c) Mamul üretimlerinde fire ve ramat oranlari asagidaki gibidir.
Mamul Cinsi Fire (%) Ramat (%)
Bakir takozdan bakir lama imali 1, 5-2 2-2, 5
Pirinç takozdan pirinç çubuk 1, 5-2 1, 5-2
Bakir lamadan bakir serit 1, 5-2 2-2, 5
Pirinç lamadan pirinç serit 1-1, 5 1-1, 5
pirinç filmasinden pirinç tel 0, 9-1, 2 1, 2-1, 5
Alpaka lamadan alpaka serit 1, 5-2 2-2, 5
Alpaka filmasinden alpaka tel 1-1, 5 1, 5-2
Bakir filmasinden bakir tel 1, 5-2 1-1, 5
Bronz lamadan serit 1-2 2-2, 5
NOT : 1Yukaridaki fire oranlarina her imalat asamasinda meydana gelen arayis hurdalarinin ayni isyerindeki müteakip ergitmelerinde olusan fireleri de kapsamakta olup , 1 kg.yari mamulden 1 kg.mamul olusuncaya kadar gerçeklesen tüm fireler dahil edilmistir.
2- Isyerinde olusan tüm ramatlar deger tasimakta olup içerisinde % 15-30 arasinda metal bulunmaktadir. ( 09.07.1997/340 YKK )

Bakır Levha

Imalat sirasinda tahassül edecek kendi arayisinin kullanilmasi suretiyle bakir levha imalatinda hammadde bazina göre fire ve tali madde yüzde nispetleri :
1) Elektroliz ameliyesinden baslayan tesislerde elektrolitik bakir külçeden levha imalatinda toplam fire nispeti ( 0.50-0.99 mm.kalinlikta ) : % 7, 5 ve bu imalatta tahassül eden küllü degisim arayisi % 12, 4 'tür.
2) Rafine bakir külçeden levha imalatinda toplam fire nispetleri ( 0, 50-0, 90 mm. ) ( daha kalin levhalarda bu fire % 3 ' e kadar olabilir. ) % 6, 3 'tür.Bu imalatta tahassül eden küllü degirmen arayisi % 10, 5 'tir.
3) Kalayli veya kalaysiz hurda bakirdan levha imalatinda toplam fire nispetleri % 9-12 , bu imalatta tahassül eden küllü degirmen arayisi % 10, 5 'tur.

Bakkaliye

Konserve : % 1-2 civarinda zayiat verebilir.
Pirinç : Toptan satista % 1-2, perakende satista % 3 ' e kadar fire ve zayiat verebilir.
Yesil Mermicek : % 1-2 ' ye kadar ( Perakende satista )
Nohut : % 1 ' e kadar ( Perakende satista )
Bulgur : % 2-3 ' e kadar ( Perakende satista )
Nisasta : ( Çuvalda) % 3 'e kadar ( Perakende satista )
Sehriye : % 1' e kadar.
Çay : Pakette fire vermez.
Pirinç Unu : ( Çuvalda ) % 3'e kadar
Tuz : % 1-5 'e kadar
Toz Seker : % 1
Un : % 1-2'ye kadar
Patates : 3 aydan fazla depolanmasi halinde % 5'e kadar , daha kisa depolanmalarda % 3'e kadar.
Tereyag : % 2'ye kadar.
Beyaz Peynir : Perakende satista % 10
Dil Peyniri : Fazla tahammülü olan bir peynir çesidi degildir.En fazla 10 gün dayanir ve bu süre içinde % 10 civarinda fire verebilir.
Kasar Peyniri : Sira mali orta kalite kasarlar % 4-5, daha iyi kalite Balkan tipi kasarlar % 6-8 civarinda
Tulum Peyniri : % 5-8 civarinda
Gravyer Peyniri : % 4-8 civarinda
Magliç Peyniri : % 10 civarinda
Zeytin : Perakendeci firesi % 1 civarinda
Salça : Rutubeti normal olan salçalarin açik kaplarda tabi olarak firesi % 10 civarindadir.
Sabun Tozu : % 15 civarinda
Vinterize edilmis ayçiçek yagi % 10 civarinda
Toz Deterjan : 5 kg.ve daha büyük polietilen torbalarda satildiginda % 1-2 , içi karton disi oluklu mukavva kutularda satildiginda ise % 01-02 civarinda fire ve zayiat verebilir.
Krem Deterjan : % 01 civarinda fire ve zayiat verebilir.
Ithalat sirasinda sirke % 1 fire verir.( 07.03.1996/55 YKK )

Baklava ve Börek

Baklava ve börek gibi ürünlerin imalatinda görülen firenin ilk mensei hammadde olarak kullanilan undur.Unun ve mamulun muhtelif safhalarda verebilecegi fire ve zayiat oranlari asagida belirtilmis bulunmaktadir.
1) Unun bölgesinden isyerine getirilmesinde nakliye esnasinda % 1-2 ,
2) Kaliteli bir baklava yapilabilmesi için unun belirli bir süre beklemesi ve dinlenmesi gerekmektedir.Bu depolama esnasinda % 1-3,
3) Hastalikli ve kurtlu unlarin temizlenmesinde % 1-10,
4) Unun elenmesinde tozuma ve dökülmeden dolayi % 1, 5-2,
5) Mamul malin satisi esnasinda terazide kutuya malin fazla konulmasi ve geri alinmamasi nedeniyle % 2-3,
6) Üretim safhasinda ; bozulan , dökülen ve yanan ürünlerden dolayi % 1, 5-2,
7) Tepside kenar kirintilari ve geyri muntazam parçalar nedeniyle % 2-5 ,
8) Satilamayan mallar sebebiyle % 2-3 ,
5 kg.baklava yapiminda ; unun cinsine ve baklavanin kalitesine göre ( yufkanin yaprak sayisina ) verilen surubun inceligine göre 1, 5kg, ile 2 kg.arasinda un , 5 kg.su böregi için ise , 2-2, 5 kg.un kullanilir.
Ambalaj malzemeleri , özellikle naylon torba ve kutularin yerlestirilmesinde yirtilma, patlama, malzemenin hatali imali, bazi müsterilerin fazla torba istemeleri nedeniyle de % 3-5 fire ve zayiat meydana gelebilir.

Bal

Bal üretimi , ambalajlama ve paketlenmesinde meydana gelen fireler :
Malzemeler Fire Orani ( En fazla )
Kavanozlu Bal : % 3
Süzme Bal : % 5
Cam Kavanoz : % 3
Kapak : % 2
Etiket : % 5
Mukavva Tava : % 4
Shrink Naylonu : % 5

Balık

Dondurulmus olarak ithal edilen asagida isimleri yazili baliklarin üzerindeki glaseden dolayi uygulanacak su firesi :
Scomber Scombrus ( uskumru ) : % 10
Skipjack Tuna : % 6
Yellowfin Tuna : % 7
Mezgit Fileto : % 16
Kalamar : % 8
Karides : % 23 ' tür.( 01.08.1996/318 YKK )
* Deniz ürünlerinden olusan ahtapot , kalamar , ve sübya mahsullerinin alinip temizlendikten sonra soklanarak muhafazasi ve satisa sunulmasina kadar geçen zaman içinde verebilecegi fire ve zayiat oranlari :
- Ahtapot : % 13-17
- Kalamar : % 20-23
- Sübya : % 38-40 'dir.
( 05.03.1998/786 YKK )

Balık Yağı ve Unu

Hamsideki balik unu orani : ortalama % 15 ila % 17 arasinda ,
- Hamsideki balik yagi orani : ortalama % 7 la % 10 arasinda ,
- Istavrit ( kraça ) baligindaki balik unu orani ortalama % 8-12 arasinda ,
- Net 201.527 kg.balik yagi elde edebilmek için kullanilacak hamsi ortalama 100.000 kg. ila 105.000 kg.
- Imalata giren 1.355.527 kg.istavrit ( kraça ) baligindan çikan balik yagi ortalama 54.000 kg.dir.
- Imalata giren hamsi baliginin imal safhasinda verdigi fire ortalama % 70 ,
- Imalata giren istavrit baliginin imal safhasinda verdigi fire ortalam % 85 ' dir.

Barbunya

Paketlenirken % 1 nispetinde fire verebilir. ( 19.12.1989 YKK)

Bayrak

Bayrak imalinde iplik fireleri :
a) Hazirlanma sirasinda % 1-1, 5
b) Dokuma safhasinda % 2-3
c) Terbiye safhasinda boya ve apre firesi % 4-7
d) Bayragin rafta beklerken bazi nedenlerle satilamaz hale gelmesi halinde firenin % 1 civarinda oldugu tespit edilmistir.

Bez ( Hambez )

Ham bezin kasar merserize ve emprime muamelesini müteakip bezin genisliginin ayni kalmasi nazara alindiginda % 5 ila % 11 arasinda eksildigi müteaddit tecrübelerle tespit edilmis bulunmaktadir.
Hambezlerin boya terbiye islemlerinde proseslere göre fire yüzdesi degisebilir.Ipek no.su konstrüksiyon , örgü sekli farklilik sebebidir.Sanforsuz mallarda % 2-5 arasi uzama , sanforlu mallarda % 3-8 arasi kisalma olabilir.

Bijuteri

Bijuteri imalatinda kullanilan metal malzeme , imalatta % 10 , taklit cam tas kullanilmasinda ;foya dökülme ve taslarin kirilmasindan dolayi % 18 fire ve zayiat meydana gelebilir.

Bilgisayar

Bilgisayarlarda montaj yapilirken meydana gelebilecek bir fire miktari yoktur.( 10.09.1997 / 445 YKK )Ayrica sözkonusu bilgisayar cihazlarinin kullanimi sirasinda parça degistirecek ortalama ariza yüzdesi bulunmaz, yani bu islemlerden kaynaklanan arizalar fire olarak degerlendirilemez.( 10.09.1997 / 446 YKK )

Boru

Boru fabrikalarindan satin alinan , toptan ve perakende satilan siyah ve galvanizli su borularinin satisindan ötürü alis ve satisi arasinda binde üç ölçü firesi normaldir.
Sert plastikten ( PVC ) ve polietilenden boru çekim esnasinda % 5 , toptan satislarda % 2 , perakende satislarda da % 5 civarinda fire olabilir.

Boya

Insaat ve sanayi boyalari ve malzemeleri imalatinda verilebilecek fire ve zayiat miktari :
Imalatta Alim-Satimda
Dolgu maddesi ihtiva eden boyar mad. % 2-4 % 0.5-2
Tinerler
a) Sentetik ( karisik halde ) % 3-5 % 1-2
b) Sellülozik % 5-8 % 0.5-1
Yaldiz Boyalar % 5-7 % 0, 5-1
Müstahzar boyalar( Sellülozik hariç) % 3-5 % 0, 5-1
Pasta boyalar % 2-4 % 0, 5
Sellülozik boyalar % 8-10 % 0, 5-1
Vernik
a) Sogukta eritme usulü ile( Sell.hariç ) % 4-6 % 0, 5-1
b) Sellülozik sogukta eritme usulü ile % 7-9 % 0, 5-1
c) Sicakta eritme usulü ile % 8-10 % 0, 5-1
Cevherden imal edilen boyayici topraklar
ve dolgu maddeleri % 12-20 % 0, 5-2
Selülozik macunlar % 5-7 % 0, 5-1
Mayi Skatif % 8-10 % 0, 5-1
Cam macunu % 2-3 % 1-3
Organik ve inorganik pigmentler ------ % 0, 5-2
Toz boya , tiner, yaldiz boya ile sentetik pasta boyalarin imalinde kullanilan hammadde ile neticede mamullerin verdigi fire nispeti :
1) Dolgu maddesi ihtiva eden karisim toz boyalarin imalinde % 2-4 civarinda ,
2) Tinerler a) Sentetik tinerler ( karisim halde ) % 3-5 , b) Sellülozik tinerler % 5-7 civarinda
3) Yaldiz boyalar % 5-7 civarinda
4) Müstahzar boyalar % 3-5 civarinda
5) Pasta boyalarin % 2-4 civarinda fire vermesi normaldir.
Yagli boya ve plastik boyalarin imalatta % 3-5 toptan ve perakende satislarinda ise % 0, 5-1 civarinda fire ve zayiat vermesi normaldir.Toz boyalar , paketlenmesi esnasinda % 2 civarinda fire verir.( 19.12.1989 YKK )
Toz halindeki mensucat boyalarin , kilo ile perakende satisi yapilirken % 2, 5 fire verebilir, toptan satislarinda ise , ambalajlari degistirilmediginden fire sözkonusu degildir.
F.P.satende boyama isleminde , çözgüsü flos ise , çözgü boyundan ( boydan ) çekme orani minimum % 6 , maksimum % 10 civarinda olup, bu rakamlara fire dahil degildir.
Asagida isimleri yazili ilk madde ve malzemeler ile yapilan imalatta % 0, 5 ile % 1 oraninda fire verilebilir.
Ilk Madde ve Malzemeler :
- Polyester Reçine
Uralac p 3560 Uralac p 3561 Uralac p 5980 Uralac p 4127 Uralac p 6103 Reafree 6402 Reafree 4763 T Uralac p 6701 Uralac p 2400
- Sertlestiriciler
Araldite PT 810 Tripoxy
- Epoxy Reçine
Dow Der 662 E Dow Der 663 E Dow Der 692 Dow Der XZ 92406 Araldite GT 3032 Araldite GT 7004 Epikote 3002 Epikote 3003
- Katkilar
Araldite DT 125 Vestagon B 55 Lan Comax p 1362 Lan Comax p 1830 Micro Powders 500 Byk Flow 360 p Byk Flow 364 p Resiflow PV 88Modaflow 2000
Bezzain Aerasil R 972 Cab 551 - 02 HDK H-15
- Pigmentler
Beyaz pigmentler Pritex V Ultramarin Blav D 25 Heliopen 780 Ftolo Yesiltloechst Cinquasia violet RNRT BASF Lithol Kotl 4500 Hostaperm E5 Boz Mqlibdat Oranga Açik krom sari Orta krom sari Kirmizi demir oksit
- Dolgular
Omga Casb 10 Solvay Blanc FixaN Kalsit 5 M Basit 1 M EXT Basit 5 M
- Mamuller
Epoxy / Polyester Toz boya Polyester / TGIC Toz-Boya Epoxy Toz boya ( 25.07.1996 / 299 )

Boynuz - Tırnak

Taze küçük ve büyük bas hayvan boynuz ve tirnaklari için fire miktarlari % 10 - 15 civarindadir.

Buhur

a) Toptan ambar : % 10
b) Perakende satis : % 3
c) Paketleme : % 3-5

Bulgur

Paketlenmesi sirasinda % 2 nispetinde fire verebilir. ( 19.12 1989 YKK)

Büyükbaşlarda Et ve Mamul

1- Kesilen büyükbas hayvanlardan mevsim ve besisine göre % 45-55 oraninda sifir sakat agirlik et temin edilir.
2- Kesimi yapilan hayvanin imalata girinceye kadar % 18-28 kemik firesi , etin sogumasindan veya suyunu birakmasindan dolayi % 2-3 nispetinde fire verir.
3- Imalat sirasinda % 2 nispetinde isleme firesi verir.
4- a) Sucuktaki kuruma firesi % 15-35
b) Salamdaki randiman nispeti % 5-10
c) Sosisteki randiman nispeti % 5-10
d) Kavurma yapilirken etin kavrulmasindan dolayi etteki fire nispeti % 30-35 arasindadir.
e) Pastirmalik et kuruyuncaya kadar % 30-45 arasinda fire verebilir.100 kg.lik kuru ete % 5-10 civarinda çemen ilave edilir.
5- Sucuk, salam, sosis, kavurma, pastirma imalatinda her bir mamule et disinda Mevzuata uygun çesitli oranlarda katki maddeleri katilir. ( 08.07.1998 / 29 YKK )

Cam

Toptancida ( Ist., Gebze, Trakya, ( Lüleburgaz), Mersin, ( Çayirova) naklinde % 4
- Toptancidan perakendecinin magazasina naklinde ve bosaltilmasinda % 2
- Magaza istiflemede ( arabadan elle bosaltilmasi da dahil ) % 3
- Imalatta kesimde % 3
- Toptancidan perakendecinin istegine göre kesilip sevk edilmesi % 3
- Insaat mahallinde nakil ve müsteriye teslimde % 3
- Yerine yerlestirilmesi , takilmasi % 2, 5
- Ambalajlama esnasinda % 1
- Makinada ( rodaj , bizote ) isleme esnasinda % 2
- Imalatta cam üzerine yapilan ( asitleme, boyama, koparma ) islemlerde % 1
- Isicam imalatinda % 15-20
- Isicamin imalatçidan alinip toptancinin dükkanina getirilmesi ve perakendecinin magazasina sevki % 2.Insaata nakil, müsteriye teslim, yerine yerlestirilmesi, tasinmasi islemi % 4 Bu fire oranlari Istanbul için geçerlidir.
Cut size seklindeki cam kesimindeki temperleme isleminde ;
- 4 mm. camlarda % 14-16
- 5 mm. % 12-14
- 6 mm. % 11-13 oraninda fire olabilir.
* Stok size seklindeki cam kesimindeki temperleme isleminde ;
- 4 mm. camlarda % 20-22
- 5 mm. % 18-20
- 6 mm. % 17-19 oraninda fire olabilir.Ayrica nakliyede % 4 , rodajlamada ise uygulanacak fire orani % 2'dir.
( 11.12.1997 / 635 YKK )

Cam Armatür

Cam armatürlerin toptan alim-satimindaki fire: Bu konuda esas olan , YASA'larin kabul ettigi belge ve bilgilerin temini ve hadisenin yasal olarak tevsiki ile züccaciye ticaretinde % 1-5 civarinda fire ve zayiat olabilir.

Cam Eşya

Avize camlari ve züccaciyenin toptancida % 3-4 , perakendecide % 2-3 arasinda zayiat vermesi normaldir.
Avize camlari ;- Ambalaj sandiklarindan çikarilirken,
- Boyama ameliyesi sirasinda,
- Firinlama ameliyesinde
- Buzlama ameliyesinde
- Mamul hale gelmis camlarin ambalaji sirasinda
- Nakil esnasinda % 10 'a kadar fire ve zayiat verebilir.
1) Her türlü üfleme ve pres cam mamulleri ( bardak, vazo, sürahi vs.)
Imalat firesi a) Üfleme % 15
b) Pres % 15
c) Siller mamullerde % 6
Dekorlama firesi a) Üfleme % 10
b) Pres % 3
c) Siller mamullerde % 2
Toptanci firesi % 1
Perakendeci firesi % 3
Nakliyede her safhada % 1
2) Seramik ve porselen mutfak ve süs esyalari :
Imalatta fire % 30
Dekorlama fire % 3
Toptancida fire %1, 5
Perakendeci firesi % 3
Nakliyede her safhada % 1
- Çubuk camin fabrikadan toptanciya tasinmasi ve depolanmasinda uygulanabilecek fire orani % 0, 1
- Perakendecide ve imalatinda depolamasi ve satisindaki fire orani % 0, 1
- Çubuk camdan mamul avize damlalarinin imalatinda uygulanacak fire orani % 20
- Ambalajlama ve depolamada uygulanacak fire orani % 0, 1-2
- Nakledilmesi sirasinda uygulanabilecek fire orani % 0, 1 ( 06.02.1997 / 44-46 YKK )

Canlı Hayvan

Canli hayvan kantar agirligindan indirilmesi gereken fire yüzdesi koyun için % 5 , kuzu için % 3'tür.
* Taze koyun , kuzu, sigir, ve dana etleri dükkaa gelisinden satisina kadar geçen sürede bekletilmesirden dolayi % 3-6 civarinda fire ve zayiat verebilir. ( 19.12.1989 YKK )
1) Canli Hayvanlar ( koyun, kuzu, sigir, manda, kesilmeleri halinde ortalama ;
Sigir : % 44-46
Kivircik , karakaya : % 40-42
Karaman , Dalgiç : % 43-45
Kuzu ( bas ve cigerler ) : % 56-59
Kuzu ( 6 Mayistan sonra bassiz ve cigersiz) % 41-44
Kuzu ( 6 Mayisa kadar bassiz ve cigersiz) % 46-50
Sucukluk manda % 52-54
Kasaplik Manda ( Yem kelik olarak ) % 46-48
Sosislik Manda % 37-39 nispetinde randiman verebilir.
2) Komisyoncudan alinip soguk hava depolarinda saklanan etler cins, kalite ve bekleme sürelerine göre degisik nispetlerde fire ve zayiat vereceginden bu konuda kesin rakam verilememektedir.
3) Mezbahada kesilip , soguk hava depolarina konulmadan , dogrudan dogruya kasaplara gönderilerek satilan etler ;kan akmasi, rutubet zayii, isletme ve tarti sebebiyle % 1-3 arasinda fire ve zayiat verebilir.
4) Küçükbas hayvan etleri memleketimizde kemikli olarak satilmaktadir.Büyükbas hayvanlarda ortalama % 25 kemik payi çikabilir.
5) Kümes hayvanlarindan kesilmis ve tam temizlenmis tavuk parekende satista % 3-5 civarinda fire ve zayiat verebilir.( 19.12.1989 YKK )
* Borsaca canli manda ve sigir alimlarinda % 8 nispetinde tokluk firesi düsürülür.
Karkas et randimani fire düsümünden sonra hesaplanir.
Fire düstükten sonra manda ve sigirdaki karkas et randimani :
a) Sigirda ( besilerde ) ortalama % 48-58
b) Sucukluk mandada ortalama % 50-58 randimandir.

Ciklet

Cikletin agirligi konusunda bir standart bulunmamaktadir.Piyasa durumuna göre muhtelif firmalarca üretilen sekersiz ciklet 2-3 gr., sekerli ciklet ise 4, 5-6 gr.agirligindadir.Ayrica, ciklet hamurunda ; sekersiz ciklette % 1-2 , sekerli ciklette ise % 2
civarinda fire ve zayiat olabilmektedir.
Şekerli top sakiz için ortalama % 20 sakiz gami ( maya ) , % 18 glikoz , % 59, 5 seker , % 0, 5 esans boya , % 2 yumusatici kullanilir.
TSE' ye göre maya en az % 15 olacaktir.Şeker azami % 75 olabilir.Bu formülden giderek bitmis sakiz 5 gr.ise maya ; 5 x 0.20 = 1 gr., seker 5 x 59, 5 = 3 gr.olur.Şekersiz tip sakizlar için ; sakiz gami ( maya ) % 80 , yumusatici % 19 , Esans % 1.
Sakiz üretiminde % 2-2, 5 civarinda fire ve zayiat meydana gelebilir.
Ciklet ambalajinin imalinde kullanilan zarf ( kuse kagit ) , sürpriz resim ( kuse karton ) , sürpriz resim ( çikartma kagidi ) , ciklet kutusu ( kroma karton ) 'nun üretiminde kullanilan hammaddelere uygulanacak fire oranlari asagiya çikarilmistir.
- Zarf ( kuse kagit ) için uygulanacak toplam fire % 23
- Sürpriz resim ( kuse karton ) için uygulanacak toplam fire % 19
- Sürpriz resim ( çikartma kagidi için uygulanacak toplam fire % 24
- Ciklet kutusu ( kroma karton) için uygulanacak toplam fire % 21

Civata

Sicak basma usulüne göre civata ve somun imalatinda fire nispetleri :
a) Çelik civata imalatinda fire nispetlerinin , imalat safhalari itibariyle toplam olarak :
1) Kesme firesi : % 0.8 - % 1.0
2) Imalat firesi : % 20 - % 25
3) Imalat bozugu firesi : % 5 -% 12 Toplam : % 25.8 - % 38 arasinda degistigi ,
b) Çelik somun imalat firesinin ise ortalama % 50 nispetinde oldugu anlasilmistir.
Soguk sekillendirme ovalama usulüne göre vida-civata imalatinda fireler:
A- Alti kösebasli vida, civata imalati için ,
1) Çapaklama firesi : % 11, 6
2) Kalip bozuklugu firesi : % 5
3) Perçin ayari firesi : % 4 - % 6
4) Imalat bozugu firesi : % 6 - % 8 olmak üzere toplam % 26, 6 ila % 30, 6
B- Tornavida basli vida , civata imalati için ,
1) Kafa yarma firesi : % 2, 9
2) Kalip bozuklugu firesi : % 5
3) Perçin ayari firesi : % 3 - % 4
4) Imalat bozugu firesi : % 4 - % 6 olmak üzere toplam % 13, 9 ila % 17, 9
C- Tornavida basli saç vidalari için ,
1) Kafa yarma firesi : % 2, 9
2) Kalip bozuklugu firesi : % 5
3) Perçin ayari firesi : % 3 - % 4
4) Imalat bozugu firesi : % 3 - % 6
5) Uç koparma firesi : % 3 - % 6 olmak üzere Toplam : % 16, 9 ila % 23, 9 olarak tespit edilmistir.( 19.12.1989 YKK )

Civciv

Bir civcivin yumurtadan çiktiktan yetiskin hale gelinceye kadar ( kesim haline gelinceye kadar ) verebilecegi kayip , herhangi bir hastalik olmamasi , yemin kaliteli ve iyi olmasi, kümeslerin bakimli ve çok temiz tutulmalari kaydi ile asgari % 5 olabilir.
* Saglikli iyi selekte edilmis dolayisiyla çok küçük ve sakatlari ayrilmis civcivler , özel havalandirma ve isitma tertibatina haiz civciv nakil vasitalari ile sevkedilirse ,
- Sevkedilecek mesafenin uzunluguna ,
- Sürücünün dikkatine ( çok hizli gitme, ani fren yapma v.s.)
- Havanin çok sicak veya soguk olusuna göre nakil esnasinda % 0, 5 -% 2 arasinda ölümler görülebilir.Bu ortalama % 3-5 olarak kabul edilmektedir. ( 19.12.1989 YKK )

Çadır Bezi

Çadir bezi ( branda ) bulundugu yerin rutuset ve suhunet derecesine göre bir sene içinde % 2-3 nispetinde çekebilir.Buna % 2 makas payi da ilave edildiginde , çekme ve makas payi olarak % 5 tolerans normaldir, ( 14.05.1997 / 231 YKK )

Çam Fıstığı

a) Toptan ambar : % 0.5
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 5

Çamaşır Suyu

En iptidai tarzda, beton havuzda insan gücü ile HYPO CLORID karistirilarak yine hortumlarla basit sekillerde siselere doldurulan çamasir suyunun bu tür imalatinda HYPO CLORID hammaddesinin % 0, 2 nispetinde fire ve zayiat vermesi normaldir.
Çamasir suyu ana solisyonu; nebati maddelerden yapilmis çamasirlari temizlemek ve beyazlatmak için kullanilan ve alkali hipoklorit halinde aktif klori, bazen de sodyum perborati ihtiva eden solisyonlardir.
Çamasir sulari ana solisyonunun litresinde 20 gr' dan az aktif klor bulunmamalidir. Perborati ihtiva edenlerin litresinde 50-100 gr sodyum perborat bulunabilir.
Çamasir sulari ana solisyonunun 40 misline sulandirilmasiyla elde edilen solisyonun alkalitesi (NaOH hesabiyla) binde 5' I geçmemelidir.

Çanta

Kadin çantasi imalatinda % 10-12 civerinda fire meydana gelir.1975 yili moda ölçülerine göre orta boy bir kadin çantasi imalati için ortalama 60 - 70 dm2.deri gerekir.

Çay

Çay pakette fire vermez.Çay paketleme isinde, çaylar açik ve paketler halinde alinarak harmanlanip , 100 gr.lik kutulara konulmasi halinde ( dökülme -saçilma gibi olaylarda ) meydana gelebilecek fire ve zayiat orani % 1 olabilir.Çayin satisinda fire sözkonusu degildir.Çay hülasasinin ( instant tea ) özellikle toz haline getirilmesinde ve burada ambalajlanmasinda uygulanacak fire orani % 2'dir.

Çelik

Piyasada alici arzusuna göre kesmek suretiyle satilan çelikte bu islem neticesinde verebilecegi fire ve zayiat nispeti için, çeligin hangi metot ve vasitalarla kesildiginin bilinmesi gerekir.Buna ragmen böyle bir islemde ortalama % 2 ila % 4 arasinda fire ve zayiat normal bulunmustur.Sanayi çeliginin testere ile kesimi esnasinda testere kalinligi 2 - 5 mm. olursa fire verebilir.Kesilecek parçanin uzunluguna göre fire nispeti % 0.5 ile % 2 arasinda degisebilir.Makasla kesimde fire sözkonusu degildir.

Çelik Ağaç

Çelik halatlarin roda bozularak yapilan perakende satislarinda hassa ölçü aletleri ile ölçüleme yapilmamasindan dolayi TS 1918 ' e göre ve DIN 3053 normlarina göre kabul edilebilir fire oranlari asagidaki gibidir.
LIF ÖZLÜ HALATLAR
Halat Çapi Metre Fire ( % )
3 mm. 25 m.kadar --
4 mm. 25-100 m. --
5 mm. yukarisi 0, 5
6 mm.
7 mm.
8 mm.
9 mm.
10 mm.
11 mm. 25 m.kadar 0.8
12 mm. 25 m.yukarisi 1
13 mm.
14 mm. 25 m.kadar 0.8
16 mm. 25 m.yukarisi 1
18 mm.
20 mm. 25 m.kadar 0.8
22 mm. 25 m.yukarisi 1
24 mm.
26 mm. 25 m.kadar 0.8
28 mm. 25 m.yukarisi 2
32 mm.
36 mm. 25 m.kadar 1, 5
40 mm. 25 m.yukarisi 2
44 mm.
48 mm. 25 m.kadar 1, 5
52 mm. 25 m.yukarisi 2
55 mm.
ÇELIK ÖZLÜ HALATLAR
Halat Çapi Metre Fire ( % )
3 mm. 10 m. --
4 mm. 25 m.kadar --
5 mm. yukarisi 0, 8
6 mm.
7 mm.
8 mm.
9 mm.
10 mm.
11 mm. 25 m.kadar 1
12 mm. 25 m.yukarisi 1, 5
13 mm.
14 mm. 25 m.kadar 1
16 mm. 25 m.yukarisi 1, 5
18 mm.
20 mm. 25 m.kadar 1
22 mm. 25 m.yukarisi 1, 5
24 mm.
26 mm. 25 m.kadar 2
28 mm. 25 m.yukarisi 2, 5
32 mm.
36 mm. 25 m.kadar 2
40 mm. 25 m.yukarisi 2, 5
44 mm.
48 mm. 25 m.kadar 2
52 mm. 25 m.yukarisi 2, 5
55 mm.

Çeltik

Çeltik harmandayken hava sartlarinin müsait gitmemesinden ötürü islanan çeltikler kurutulduktan sonra % 15-25 oraninda fire verir ve eski durumuna göre evsafindan kaydedilecegi için, alacagi sekle göre degeri de % 20-40 oraninda düser.

Çiçek

Kesme çiçekler bütün safhalarda Toplam % 20 civarinda fire ve zayiat verebilir.Çiçeklerin kamyon , tren ve uçakla nakliyesi , tahmil ve tahliyesi , hava sartlarinin uygun olmamasindan dolayi üreticiden toptanciya intikal etme safhasinda , toptancidan isyerlerine gelene kadar ve isyerlerindeki bekleme ve satilmayip imha edilmeleri
esnasinda verebilecegi fire ve zayiat miktarlari asagidadir.
- Tarladan toptanciya gelinceye kadar : % 5
- Toptancidan perakendeciye gelinceye kadar : % 5
- Perakendeciden satis esnasinda : % 10
Gül : Bir kök gülün yillik üretimi , kaliteli yetistirilmesi halinde 8-10 adettir.
Her türlü yetiskin fidan , süs bitkisi, yer örtücü bitkiler , iç ve dis mekan çiçekleri, saksili toprak ambalajli ve çiplak köklü fidan ve bitkilerin ithalat ve satisinda uygulanacak fire orani % 5 ' dir. ( 10.06.1998 / 993 YKK )

Çift Cam

Kesilen ölçülerdeki degisiklige göre plakaya intibaki sebebiyle çift cam imalatinda % 15-20 civarinda fire meydana gelebilir.

Çikolata

Çikolata imalatindaki toz seker, kakao yagi , süt tozu , blok, esans , kuruyemis ( findik ve antep fistigi ) , lesitin yüzdeleri ve fire oranlari
Çikolata ( Sütlü )
Toz Seker 0, 42
Kakao yagi 0, 22
Süt Tozu 0, 17
Kakao Hamuru 0, 24
Esans ( Vanilya ) 0, 002
Kuruyemis 0, 002
Lesitin 0, 01
. 1, 06
Fire orani % 6 ' dir.
Çikolatali mamuller imalinde ;
Seker % 40-50
Blok % 10-15
Süt tozu % 10-20
Nebati yag Kullanilmaz
Lesitin % 0.3-0.5
Kuruyemis % 10-15
Fire orani % 4

Çimento

Çimentonun patlama ve dökülmesinden % 1 ' e kadar fire vermesi normaldir.
Çimentonun fabrikadan tesliminden sonra motor ve kamyonla nakledilmesi, depoya bosaltilmasi, tekrar yüklenmesi sirasinda % 5 ' e kadar zayiat vermesi ( nakliye ve depolama zayiati beraber ) , toptan veya perakende alimi satiminda depolamadaki zayiat nispetinin ise % 1 ' e kadar ( yalniz depolama ) normal kabul edilebilir.
Hazir çimento üretiminde fire ve zayiat orani % 1, 5 civarindadir. Imalata verilen dökme çimentonun firesi , yaklasik olarak % 10 civarindadir. ( 18.10.1996 / 459 YKK )Toptan torbali çimento satisinda meydana gelebilecek fire orani % 1 ' dir.

Çivi

1) Çatal çivide tel firesi % 2
2) Çatal çivide presbant firesi % 10 civarindadir.
3) Çubuk tel çekimi ve belirli boylarda bölümünde tel firesi yoktur.
* Çivinin toptan sandikli satislarinda fire sözkonusu olamaz.
* Çivinin depolama ve perakende satislarinda zayiat ve tarti farkindan, mütevellit % 2'ye kadar fire verebilir.
* Filmasinden insaat çivisi üretim firesi % 5 ve iskarta % 1, 5 .Filmasinden tel çivi üretim firesi % 7, 5 ve iskarta % 1, 5 olarak kabul edilir.Filmasinden demir tel üretiminde % 2, 5 fire , % 1, 5 da iskarta kabul edilmis oldugundan telden insaat çivisi
% 2, 5 ve telden tel çivisi üretim firesi ise % 5 'tir.

Çökelek

Çökelek ve lor ayni isim altindadir.Bu nedenle fire ve zayiat oranlari aynidir.Şöyleki ;
Toptan Perakende
Çökelek % 8 % 8-12
Lor % 8 % 8-12

Çörek Otu

a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 4-5
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 2-3
e) Yikama kurutma : % 1-2
f) Firinlama : --

Çuval

Un fabrikalarindan sehir dahilindeki firinlara sevkedilen 10 onsluk kanaviçe un çuvallari zaman zaman tamir ve bakimi yapilmak suretiyle 6 ila 8 defa kullanilabilirler.
Hurda olarak alinip gerekli tamir ve düzeltmeler yapidiktan sonra satisa arzedilen hurda çember ve çuvallarin bu ameliyeler esnasinda verebilecegi fire ve zayiat nispetleri ;
Hurda çemberde % 5
Hurda çuvalda % 10 civarinda fire ve zayiat verebilirler.
* Satilan plastik ve kanaviçe çuvallardan özürlü olanlarin müsteri tarafindan iadesi halinde yenileriyle degistirilmesi gerektigi ve bu özürlü çuvallarin toplam satis üzerinden oraninin % 1 civarinda olmasi uygundur.
* Ambalaj malzemelerinde :
A ) G-03-5 standart polietilenden branda çekme esnasinda % 8 civarinda ,
B ) F.2.12 standart polietilenden naylon torbalik çekme esnasinda % 8 dolayinda fire olabilir.
* Sentetik çuval dikisi esnasinda kesin ayirma yapilmamakla birlikte ortalama % 2, 5-3 civarinda fire ve zayiat verilebilir.
* Bakliyat ürünlerinin ambalajlanmasinda kullanilan polietilen ve polipropilen ambalaj malzemelerinde uygulanacak fire oranlari % 5 ile % 8 arasindadir.

Deri

Büyükbaş olan manda ve sığır derilerinin fire nispeti yaş ve taze olarak kesim yerinden depoya kadar % 1-2 arasındadır.
Bu deriler yaş ve tazeden salamuraya % 20 , salamuradan salamuraya % 4 nispetinde fire vermektedir.Cem'an fire nispeti % 25-26 arasındadır.Manda derilerinin fire nispeti % 30' a kadar da çıkar.
Anadoludan gelen salamura derileri , tam salamura olmayıp, havuz malı olmasından dolayı , bunların firesi % 5-8 arasında değişmektedir.
* Yaş sığır ve dan derilerinin salamuraya dönüştürülmesinde ; 1 kg.yaş sığır derisi için 300-400 gr.tuz ; 1 kg. yaş dana derisi için 400-500 gr.tuz kullanılır.
* Rugan ve vidala derilerinin ayakkabı imalinde verebileceği fire nispetleri; Rugan deri de % 25-30 , Vidala deri de ise % 20-25 arasındadır.
* Büyükbaş hayvan derilerinde ;
Yaş olarak alınıp , yaş olarak satıldığı taktirde % 3
Yaş olarak alınıp , salamura olarak satıldığı taktirde % 20
Salamura olarak alınıp , yine salamura olarak satıldığında % 5 nispetinde fire verebilir.
* Küçükbaş hayvan ( koyun, keçi, kuzu ) derilerinde ;
Yaş olarak alınıp , yaş olarak satıldıkları taktirde adetle satıldığından fire mevzubahis değildir.
Yaş olarak alınıp , tuzlu kuru satıldığı taktirde % 15-20
Yaş olarak alınıp , hava kurusu olarak satıldığında % 30-40
Tuzlu kuru alınıp , tuzlu kuru satıldığında % 10
Hava kurusu olarak alınıp , hava kurusu olarak satıldığında % 5 nispetinde fire verebilir.
* Muhtelif cins derilerde bir yıl zarfındaki fire nispetleri ile sonradan tuzlanmış olarak alınan ham derilerdeki fire nispetleri arasında farklılıklar vardır.

Yaş Mezbaha ve Süt Danası Derisi
Umumi Zayiat Fire Nispeti
İhzarlarımda Fire Nispeti

Toptancıda 1'nci 2'nci

1- Salamura
% 25 ' e kadar
% 20'ye kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Tuzlu Kurusu
% 37'ye kadar

% 35'e kadar
% 1'e % 1'e kadar

3- Hava Kurusu
% 52'ye kadar
% 50'ye kadar
% 1'e % 1'e kadar

Yaş Manda ve malak derisi :




1- Salamura
% 30'a kadar
% 23'e kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Tuzlu Kurusu
% 42'ye kadar
% 40'a kadar
% 1'e % 1'e kadar

3- Hava Kurusu
% 52'ye kadar
% 52'ye kadar
% 1'e % 1'e kadar

Yaş Koyun Derisi




1- Tuzlu Kurusu
% 45'e kadar
% 40'a kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Hava Kurusu
% 58'e kadar
% 55'e kadar
% 1, 5 % 1.5'a kadar

Yaş Keçi Derisi




1- Tuzlu Kurusu
% 40'a kadar
% 35'e kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Hava Kurusu
% 58'e kadar
% 55'e kadar
% 1, 5 % 1.5'a kadar

Yaş Kuzu Derisi




1- Tuzlu Kurusu
% 40'a kadar
% 35'e kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Hava Kurusu
% 53'e kadar
% 50'ye kadar
% 1, 5 % 1.5'a kadar

Yaş Oğlak Derisi




1- Tuzlu Kurusu
% 40'a kadar
% 35'e kadar
% 3'e % 2'ye kadar

2- Hava Kurusu
% 53'e kadar
% 50'ye kadar
% 1, 5 % 1.5'a kadar

* 4, 5-5 milyon desimetrekare zig deriden pantolon ve mont kesildiğinde % 5 civarında ıskarta ve fire doğabilir.
* Deri imalat sektöründe ham deriden mamul deri üretimi safhasında, yardımcı madde olarak kullanılan sodyum bikarbonatve bazik kromsülfatın ( tankkromozol ) derinin tola ağırlığına göre hangi oranlarda kullanıldığı aşağıdadır.
* Dericilikte , deri alan ölçüsü olarak desimetrekare kullanılmaktadır.
Ayakkare : 10 desimetrekarenin biraraya gelmesiyle bir ayak meydana gelmektedir.
Piyasada 8.000.TL olarak satılan derinin 1 desimetrekaresi 800.TL 'dir.10 desimetrekare 1 ayak mütalaa edildiği için fiyatı :8.000.TL olmaktadır.
* İthal edilen muhtelif cins derilerde ithalden satışına kadar bir yıl zarfındaki fire nispetleri ile sonradan tuzlanmış olarak alınan ham derilerdeki fire nispetleri arasında farklılık vardır.Eğer salamura sığır derisi alınıp , tuzlu kuru yapılmış ise

% 10 civarında fire sözkonusu olur. ( 28.03.1996 / 103 YKK )

Deri Kazıntıları

Kemik ve deri kazıntılarının rutubet ve yabancı maddelerden dolayı % 1.5 oranında firesi normaldir.
* Küçükbaş ham-mamul deri randıman ilişkileri ;
1 adet kuzu derisi hava kurusu 1 kg.'a tekabül eder.
1 adet kuzu derisi tuzlu kuru 1, 5 kg.'a tekabül eder.
1 adet kuzu derisi yaş olursa 2 kg.'a tekabül eder.
1 adet koyun derisi hava kurusu 2 kg.'a tekabül eder.
1 adet koyun derisi tuzlu kuru 3 kg.'a tekabül eder.
1 adet koyun derisi yaş olursa 1, 5 kg.'a tekabül eder.
1 adet kuzu derisi .......................30 dm2.mamul verir.
1 adet koyun derisi ......................60 dm2.mamul verir.

Deri Konfeksiyon

Deri konfksiyon için (ortalama olarak)
Boy(cm.) Zig Napa, Süet dm2. Kuzu kürk adet
a) Erkek yelek 55/62 150/200 4/5
Erkek ceket 59/65 280/320 7/9
Erkek ceket 65/80 300/420 8/10
Erkek Turvakar 76/92 420/480 9/12
Erkek Palto 95/115 500/640 11/16
b) Kadın giyim eşyaları imalinde erkeklere oranla ortalama % 5-6 arası noksan deri sarfedildiği gözönünde tutulmalıdır.
* Deriden mamul konfeksiyon imalatında kullanılan deri miktarları , beden numaralarına göre ortalama sarfiyat tespit edilmek suretiyle aşağıda gösterilmiştir.Ancak bu ölçüler klasik modeller gözönünde bulundurularak verilmiştir.Bol pileli , kloş, verev
kesimli , büzgülü, iri yakalı, cepli , iki cep üstüste, kapişonlu, pelerinli, katlamalı gibi deri sarfiyatını artıran teferruatlı modeller için aşağıdaki miktarlarda % 2 artma , en küçük bedenlerde de % 2 eksilme olabilir.
- Erkek mont : 37 ayak ( 370 dm2. )
- Kadın mont : 35 ayak ( 350 dm2. )
- Erkek ceket : 32 ayak ( 320 dm2. )
- Kadın ceket : 30 ayak ( 300 dm2. )
- Erkek pantolon : 26 ayak ( 260 dm2.)
- Kadın pantolon : 23 ayak ( 230 dm2. )
- Etek : 23 ayak ( 230 dm2. )
- Kadın elbise : 55 ayak ( 550 dm2. )
- Kadın manto : 55 ayak ( 550 dm2. )
- Erkek palto : 55 ayak ( 550 dm2. )
- Erkek Kaban : 40 ayak ( 400 dm2. )
- Yelek : 18 ayak ( 180 dm2. )
* İthal koyun derileri 5 ayak ile 7, 5 ayak arası değişir.İthal derilerin bilhassa kuru ve tuzlu olanları yerli derilere oranla daha yüksek fire verir, % 15 ile % 40 arası değişebildiği gibi, pikle derilerde fire oranı % 10 ile % 25 arasında olur.İthal kuru
derilerde güneş yanığı , çürük, hamlak, veya güve girmiş ise bu oran % 80'lere kadar çıkabilir.
* İthal kuzu derileri 3 ayak ile 5 ayak arasında değişebilir.Yerli koyun derileri 6-8 ayak arasındadır.Yerli koyun derilerinde fire oranı ise % 5 ile % 20 arasındadır.
Yerli kuzu derileri 4 ayak ile 6 ayak arasındadır.
Yukarıda belirtilen fire oranları tabakalama esnasında ortaya çıkan birimlerdir.
Kaban : 44-52 ayak
Ceket : 36-44 ayak
Yelek : 16-22 ayak
Mont : 37-46 ayak
Etek : 18-32 ayak
Pantolon : 23-32 ayak
Manto : 54-64 ayak
Pardesü : 55-70 ayak
Elbise : 55-68 ayak
* Konfeksiyon ürünlerinde modellere göre % 10 ile % 35 oranında ayaklarda artma ve azalma olabilir.
* Konfeksiyon imalatındaki fire oranı % 5 ile % 25 arasındadır.

Deri Telefon Kılıfı

Cep telefonu kılıflarında , telefon kılıfı farklı olabileceğinden fireler de farklı olabilir.Bu nedenle, 1 adet telefon kılıfı için 5 DM.( 1 ayak ) ile 10 DM.arası değişen miktarda deri kullanılabilir.Fire oranları ise % 10 ila % 20 arasında farklılık gösterebilir. ( 08.05.1998 / 874 YKK )

Deterjan

Likit-toz ve krem deterjanın toptan ve perakendeciye tahmil-tahliye, nakliye ve depolama işlemi esnasında her birinde ayrı ayrı verebilecekleri fire ve zayiat oranları aşağıdadır.

5 kg ve daha büyük polietilen torbalarda
İçi karton dışı oluklu mukavva kutularda

Toz deterjan
% 1-2
% 0, 1-0, 2 civarında


Cam şişe
Plastik şişe

Likit deterjan
% 0, 1-0, 2
% 0, 1-0, 2

Krem deterjan
%1

civarında fire verebilir.

Dikiş Makinesi

Dikis makinalari imalatinda mevcut olan pik parçalarin döküm firesi :
- Döküm, kupol ve döner ocaklar ile yapildiginda ;
ergitme ve döküm fire orani % 7-9, 5
- Döküm, endüksiyon ocaklari ergitmesiyle yapildiginda ;
ergitme ve döküm fire orani % 3, 3
- Dikis makinasi kafa ve tabla kisimlarinin montaj esnasinda kisim veya çatlayanlar , yukarida bildirilen ocaklara sarj edilerek tekrar ergitilir ve döküm yapilir ve neticede ayni fire oranlari meydana gelir.
Mekanik taslama, isleme firesi ; Isleme esnasinda yanlis delme frezleme ve dökümden gelen parçalarin isleme yerlerinde karincalanma çikmasi durumunda % 6 ila % 9 arasinda fire verebilir.

Dipçik

Dipçik yapimi özel itina isteyen bir istir.Üretimde agacin en temiz yerinden islenmesi gerektiginden üretim esnasinda fire orani ortalama % 70 civaridir.
Kullanilabilenleri ambalaj sanayiinde , hiç bir alanda kullanilamayanlari yakacak olarak degerlendirilir.

Diş Macunu

Sigara içenler için dis macunu , sigara içenler için ferahlatici Anti-pak agiz gargarasi , dis parlaticisi , dis macunu vb.ürünlerin depolanmasi ve nakliyesi sirasinda meydana gelebilecek fire orani % 3-3 civarindadir. ( 06.06.1997 / 274 YKK )

Dolgu Fitili

Polietilen köpükten eksturede olarak yalitkan boru ve mastik alti derz dolgu fitilinin imalat safhasinda uygulanacak fire orani % 5 ile % 8 arasinda degisebilir. ( 13.03.1997 / 126 YKK )

Dondurma

Hazir ambalajli dondurma kolilerinin düsmesi, patlamasi, yanlis yükleme gibi nedenlerle servislere yüklenirken yapilan zayiat % 1-2 civarindadir.
Iade alinirken yapilan zayiat da % 1-2 arasinda, kolilerin açik olarak dolaba konmasi durumunda bazi mamullerde sekil bozuklugu görülebilir.Yine kolilerin düsmesi sonucu bir miktar zayiat olabilir.
Elektrik kesilmelerinde , sogutucunun kapaklari açilmadan 2-3 saat mamul muhafaza edilebilir, bu süre zarfinda mamul sogutuculu servis arabalarina alinir, ya da buzla korunur.Bunlar mümkün olamadigindan eriyen mal fabrikada imha edilir.Buradaki zayiat
miktari o anda dolapta bulunan miktardir.
Bunlarin yaninda gerek Istanbul servis araçlarinda , gerekse, Anadolu'ya giden servis araçlarinda arizadan dolayi meydana gelen zayiat da vardir.Özellikle nakil sirasinda araçlarin sogutma ünitelerindeki bozukluklar tüm malin özelliklerini bozdugu için
oldugu gibi zayi olmaktadir.

Döküm ( Pik ve Bronz )

Pompa imalati ile ilgili olarak pik ve bronz dökümünde fire nispeti, döküm kalitesi isleme tezgahi ve sistemlerine göre degismekle birlikte , pik ve bronz dökümünde % 7-10 , taslamada % 1-2 , dis açilma esnasinda % 2-3 , perakende satista % 5 , toptan satista
% 2 civarinda olabilir.
* Silisyum karbür döküm potasi % 1
Döküm katki malzemeleri ( curuf alici toz ve kalip yaglari % 1
Seramik elyaf izolasyon malzemeleri
Monolitik harçlar % 1

Döner

Döner yapiminda , et pisme asamasinda % 30 civarinda fire verebilir.

Döşemelik Kumaş

Mobilya sanayiinde kullanilan dösemelik kumaslarin imalinde sarfedilen sentetik ve pamuk ipliklerinde imalat firesi nispeti kullanilan ipliklerin numara ve evsafina göre degismekle beraber vasati olarak %5-10 civarindadir. Kumasin desenli olmasi halinde fire orani %15 civarinda olabilir

Duralit

Kontraplak, sunta , duralit, özellikle formikanin tahmil, tahliyesinde ve magazalardaki aktarmasinda kirilma, çatlama ve patlamaya maruz kaldigindan % 1'e kadar toptan , % 2'ye kadar perakende satislarinda fire verebilir.
* Kontraplak imalatinda meydana gelebilecek fire nispetleri asagidadir.
- Ithal mali kalin tomruklarda ( kutur 70 cm.den yukari ) % 30
- Ithal mali ince tomruklarda ( kutur 70 cm.den asagi ) % 40
- Yerli tomruklarda çam ve kayinlar için % 70
- Ceviz vs.meyve agaçlarinda % 80-85

Düğme

Blucin pantalon imalatinda kullanilan fermuarlarin tas-yikama esnasinda % 3 ile % 5 arasinda degisen fire vermesi normaldir.
* Ithal mali fermuar ve dügmelerin konfeksiyon atölyelerinde kirilip, bozulmasi sonunda % 1 ile % 2.5 arasinda fire vermesi normaldir.
* Her nevi sentetik ve tabii maddelerle yapilabilen dügme, çitçit ve toka gibi mamüllerin nakliyesi, alicilara numune olarak verilmesi (kartela yapimi) vb. gibi islemler esnasinda meydana gelebilecek fire orani % 1 civarindadir.
* Fermuar kullanilan polyeser iplik, naylon monofilament iplik, fitil ( kort), asetik asit, sertlestirici, parlatici, inceltici, hidrosülfit, polipropilen film, üst durdurucu, alt durdurucu ve kopça gibi hammaddelerin kullanim miktarlari ve dokuma, boyama, apreleme ( ütüleme), santimleme kesim ve son mamülde olusan fire oranlari asagiya çikarilmistir:

Eczane ve Ecza Dolapları

Eczanelerde perakende satilan tibbi müstahzarat ve veteriner ilaçlarinin miadi geçmis olmasi, bekletilme, yeni ilaçlarin çikmasi ile elde kalma , nakil aninda kirilma, imalat esnasinda dökülme gibi nedenlerle % 3-5 civarinda fire ve zayiat verebilir.
* Eczane ve ecza depolarinda , toptan ve perakende satilan muhtelif cins emtianin ( tümü üzerinden ve miadi geçip iadesi mümkün olmayan ve büyük bir yekün tutan müstahzarlar da gözönünde tutularak ) fire ve zayiat nispeti ortalama % 3-5 'tir.
Sekerden mamul kil dökücüler müstahzarlarda fire nispeti :
Imalat esnasinda % 10 ( bütün macunlarda ) , ambalaj plastik kap ise % 5 , cam ise % 10 olarak kabul edilebilir.
Uçucu maddeler muhafaza edildikleri ambalajin cinsine göre daha yüksek fire verebilir.
* Doktor numunesi , esantiyon, promasyon vb.sebebiyle fire orani , Saglik Bakanligi tarafindan 1995 Eylül ayinda % 5 ile sinirlandirilmistir.Ondan önceki teamül % 8 'dir.( 07.06.1996 / 213 YKK )
* Bulc , olympic, Sport protein, Sport drink gibi sportif amaçli gida maddelerinin alim satiminda verebilecegi fire ve zayiat orani % 3 'tür.( 24.10.1996 / 464 YKK )
* Raf ömürlerini tamamlamis ve iktisadi degerlerini tamamen yitirmis olan mallarin, basvuru dilekçesinde istenildigi sekilde fire nispeti tespiti imkansizdir.Ancak, vergi mevzuatina göre , kiymeti düsen bu tür mallarin zarar yazilabilmesi için, vergi
dairesine müracaat edilerek, degerleri taktir komisyonlari marifetiyle tespit edilebilir veya bunlarin degeri kaza merciilerine basvurularak re'sen tespiti yoluna gidilmesinde yasal zorunluluk bulunur.( 24.10.1996 / 464 YKK )

Ekmek

a) 50 kg.çuval undan yanik ve fire hariç , 68 kg.ekmek çikmaktadir.
b) Tuz , çuval basina 650 gr.dir.
c) Bir çuval un için yaz sezonu 1-1, 5 kg., kis sezonu için 2-2, 5 kg.maya kullanilir.
d) Un-tuz-maya kullaniminda % 3 fire meydana gelmektedir.
NOT : Ekmek agirligi 500 gr.altinda olursa fire fazlalasir. ( 19.12.1989 YKK )
* Firin atölyelerinde imalati yapilmak üzere kullanilan 2.tip 74 randimanli 50 kg.'lik bir çuval un , rutubet, nem ve diger katki maddelerinin % 35 oraninda katilmasi sonucu 67, 5 kg.olur ve 550 gr.lik 123-125 adet ekmek yapilabilir.
* Ekmek imalinde kullanilan randimanli un çuvali 50 kg.dir.Çesitli randimanli 1 çuval undan , unun kalitesine , isçiligine dayali olarak 212, 5 ile 196 tane ( 320 gr.lik ) ekmek ve ( 350 gr.lik ) 184 adet pide olusur.
( 320 gr.) ekmek ve ( 350 gr.) pide imalinde uygulanan fire nispeti % 3'tür.1 kg.tuzdan 326.8 ekmek, 1 kg.mayadan ( yaz ) 141.6 ekmek , 1 kg.mayadan ( kis ) 85 ekmek üretilebilir.
* Yas hamur mayalarinin sehirlerarasi nakli , depoya indirme ve yükleme sirasinda, gerekse firinlara nakli esnasinda uygulanacak fire orani % 4 ile % 5 arasindadir.
* Bir adet ekmek yapiminda kullanilan isletme malzemesinde ( elektrik, dogalgaz, odun) % 15 ; ambalaj malzemesinde ( kagit, poset ) uygulanacak fire orani % 1 'dir.( 21.08.1997 /429 YKK )

Eldiven

1) Yün eldiven imalatinda kullanilan iplikler, örme atölyelerine sargili olarak geldiginden bu konuda herhangi bir sargi firesi bahis konusu degildir. Bununla birlikte yumaklar ambalajli olarak tartildigindan, atilan ambalaj malzemesinden dolayi, ayrica sargili yumaklar üzerindeki yag ve rutubetin zamanla uçmasi sonucu % 1-2 civarinda,
2) Örme safhasinda % 3- 4 civarinda
3) Monte safhasinda % 1- 2 civarinda
4) Tüylendirme safhasinda % 1- 2 civarinda fire meydana gelir.
5) Ütü safhasinda bir fire sözkonusu degildir.
Bu belirtilen fire miktarlarina sakat ve parçalar dahil degildir.
* Sentetik elyafin (naylon muz) muhtelif safhalarda verebilecegi fire ve zayiat nispetleri:
Iplik boyanirken % 1
Iplik sarilirken % 2
Iplik dokunurken % 2- 3 civarindadir.
* Türk standartlarina ait 240-UDK/ 667.01' de tayin edilen standart atmosfer sartlari altinda normal kondisyonlu ve rutubatli yün ipliklerinden imal edilen mallar için dokumada iplik firesi:
a) Hazirlama safhasinda ( çözgü çözümünde) :
Kamgarn kumaslarda : % 1- 1, 5
Straygarn kumaslarda : % 1, 5- 2
b) Dokuma safhasinda :
Kamgarn kumaslarda : % 2- 3
Straygarn kumaslarda : % 3- 5 civarindadir.
c) Terbiye Safhasinda :
a) Tamamen yün, normal bükümde kamgarn ipliklerden mamül, yalniz boya ve apre muamelesi yapilan kumaslarda fire % 4- 7 arasinda,
b) Yünden krep, onde, bukle, frize ve mümasili fazla bükümlü kamgarn, straygarn veya bunlarin karisimi ipliklerden imal edilip, yalniz boya ve apre firesi % 8- 12,
c) Tamamen yün straygarn ipliklerden imal edilip dink ve sardon ile beraber boya ve apre yapilan kumaslarda fire % 8- 15 olabilir.
Toptan orlon satisinda % 0, 5- 1, 5 civarinda fire vermesi mümkündür.
* Pamuk ipligi Türkiye' de brüt olarak satilmakta ve 40- 45 kg lik bir çuvalda 1 kg civarinda bobin, çuval, naylon torba darasi hesap edilmektedir. Bu bir kg da % 2 fireye karsilik olmaktadir.
Pamuk ipligindeki tabii rutubet örgü sirasinda kaybolmakta toz ve örgü firesi olarak % 6 civarinda bir fire sözkonusu olmaktadir.Yani pamuk ipliginden örgüde % 8' lik bir fire mevcuttur.
Suni iplik ve poliamid (polyester) iplik net kilolu olarak satildigindan ambalaj firesi sözkonusu olmamakta ve örgü esnasinda % 2- 3 fire meydana gelmektedir. Suni ipliklerden orlon da net kilolu olarak satilmakta ve örgü esnasinda % 5 civarinda fire meydana gelmektedir.
Kumaslarin boyama safhasinda % 2 ila % 10 arasinda (kumas sanforize olacak ise % 10' a kadar fire verebilir.)
Emprime, metraj ve baski safhasinda % 2 fire verir.
Ram ( kenar kesme) çizgi düzeltme safhasinda % 2 fire verir.
Sardon (tüyleme) safhasinda fire yoktur.
Fikse (ütü) safhasinda fire yoktur.

Elektrik Kablosu

11/2 mm2.ile 100 mm2. arasindaki kesitlerde plastik izoleli bakir elektrik kablosu imalinde bakir ve plastigin verebilecegi fire % 2 ila % 3 arasinda olabilir.
* Asagida isimleri yazili elektrik malzemelerinin perakende ve toptan satislarinda verebilecek bozuk ve tarti fireleri hizalarinda gösterilmistir.
Kapali Fis : % 1
Balast : % 1
Tablo Sigortasi : % 3
Spiral Kromlikel : % 1
Ütü : % 1
Spiral Telefon Kablosu : % 1
Elektrik Busonu : % 3
Mikanik : % 1
Starter : % 3

Elektrik Malzemeleri

Uluslararasi teamüle göre ampul üreten firmalar nakliye ve satis öncesi stoklama hatalarini kabul ederek geri almakta ve/veya yerine saglam mamul temin etmektedirler.
Bu nedenle, simit floresan, linear halojen, dikroik halojen, 5 watt düsük sarfiyatli ampuller de bu kapsam içinde degerlendirilmektedir.Bu guruptaki malzeme ( ampul ) için umulmayan kazalara karsi % 02 fire kabul edilebilir.
* Kuru pillerde ise fire olmasi düsünülemez.Bakimsiz, arizasiz sadece asiri derecede uzun süre stoklanmasindan dogacak fireler olusabilir ki , kuru pil gurubunda hiç bir zaman uzun süreli stoklar yapilmayacagi için fire tespit uygun görülmez.
* Yurt disindan ithal edilen ampullerin ; gelmesi, depoya indirilmesi ve Anadolu'ya sevki esnasinda ortalama % 3 civarinda fire ve zayiat verebilir. ( 05.09.1996 / 367 YKK )

Emaye Linyit Sobası

* Emaye linyit sobasinin yapilisina ait proses ve planlar ( imalat hazirligi, imale sevkedilen saç miktari, islemlerin adedi ve mahiyeti ) ve nihai mamulün planlari incelenmeden imalat safhasindaki firenin tespitine imkan yoktur.
Imalat sonrasi emayeleme safhasinda azami fire % 1 olabilir.
Emayelenmis mamul sobanin sevkiyat öncesi ambarda , ambalajlanmasi sirasinda veya muhafaza edildigi esnadaki fire orani % 0, 5 olabilir.
Mamülün sevkiyati esnasinda ( kamyon veya trenle ) fire ise % 2, 5-3 civarinda bulunabilir.

Emaye Tepsi

Emaye yuvarlak tepsi, tabak, kase imalatindaki fire ve zayiat nispetini iki kademede düsünmek gerekir.
a) Saçin yari mamül hale gelene kadarki safhada ortaya çikan fire oranidir ki , ortalama % 23-23 dolayindadir.
b) Saçin yari mamul hale geldikten sonra emayelenip mamul hale gelene kadarki safhada zayiat orani ortalama % 5'dir.
Şu hususu özellikle belirtmelidir ki , verilen doneler her firmaya göre çalisma sekilleri, emaye hammaddesi ve saçin özellikleri dikkate alindiginda degisik degerler ortaya çikabilir.

Et ve Tavuk Randımanı

1- Canli hayvanlarin alim satimlari sirasinda ;
a) Koyun ve keçide % 5
b) Kuzularda % 3
c) Sigir-dana-mandada % 8 tokluk firesi düsürülür.
2) Canli hayvanlarin kesilmeleri sonucunda ortalama ;
a) Koyun % 43-47 ( Kuyruklu ve böbrekli )
b) Kuzu % 45-50
c) Dana-karkas % 50-55 ( Kuyruksuz, böbrek ve böbrek yagsiz )
d)Sigir-manda % 45-50 ( Kuyruksuz, böbrek ve böbrek yagsiz ) nispetinde et randimani verebilir.
3- a) Koyun ve kuzuda iç ve kuyruk yaglari randiman yüzdelerine dahildir
b) Dana-sigir ve manda iç yaglari randiman yüzdelerine dahil degildir.
c) Kesimi yapilmis koyun ve kuzuda iç yagi miktari % 3-7 , kuyruk yagi % 10-17 'dir.
4- Sogutma firesi ;
Koyunda % 4 Sigir-dana % 2-3
5- Kesimi yapilmis dana ve sigir etlerinde kemik orani % 18-28 nispetindedir.
6- Canli tavuk ve piliçlerin canli olarak tasinmasi esnasinda mevsim sartlarina göre fire orani % 4-6 'dir.
Canli piliç ve tavuklarin kesimi esnasinda fire orani % 29-36 'dir.
Kesilmis piliç ve tavuklarin perakendeciye intikale esnasinda geçen süredeki fire % 2-3 arasindadir.
Tavuk çiftliklerinde kesilen tavuk ve piliç etlerinin çok dondurulmus olarak perakende satis yerlerine gelisleri ve bunlarin satisa verilmesinden önce çözülen buzdan dolayi piliç ve tavuklarin % 3 ila % 5 oraninda fire vermesi normaldir.( 08.07.1998 / 29)

Etiket

1- Kagit etiketlerin imali sirasinda kagitta meydana gelebilecek fire azami % 3 nispetindedir.
2- Alüminyum madeni etiketlerde kullanilan malzemenin plak, serit, disk veya levha olmasina ve mamulun de ayni baskinin ebadi ve ara bosluklarin durumuna göre verilebilecek fire nispeti degisiklik gösterebilir ve oranlari % 7-15 arasinda bulunabilir.
* Dokuma etiket ve armalar , çözgüden imalat bitimine kadar % 10-15 arasinda fire verebilir.

Evcil Hayvanlar

Köpek : Nakliyenin türüne bagli fire sözkonusu oldugu gibi satis magazalarinda bulasici hastaliklardan ölmeleri de mümkündür.Hastaligin türüne göre degisen bu oran asilamalar yapilmadiysa yavru köpeklerde % 100'dür.Eriskin köpeklerde ise % 10-20 'dir.
Kedi : Köpeklere oranla daha dirençli olduklari gibi bulasici hastaliklara yakalanarak ölüm riskleri de azdir.Bir-iki çesit hastaliktan telef olabilirler.Bu da % 10 gibi zayif bir olasiliktir.
Kus : Diger türlere oranla telafat orani çok yüksektir.Asili olmasi ve tasima kosullarina göre yikim orani degisirse de % 70-80 'lere kadar yükselebilir.Bütün kosullar yerine getirilse bile ( asilama, barinak, havalandirma, isi vs.) % 20 oraninda
telafat normaldir. ( 13.03.1997 / 142 YKK )

Fast Food

Fast-Food yiyecek ve içecek satisi yapilan yerlerde, satisi yapilan mamüllerin verebilecegi fire oranlari asagidadir:
Salatalar:
Mevsim salatasi % 22
Meyve salatasi:
Portakal vb. % 45-55
Elma vb. Açik renkli meyvelerde % 20-30
Çilek, visne vb. % 20
Tatlilar:
Kabak Tatlisi % 25 (06.02.1997/YKK)
Pizzalarda uygulanacak fire orani % 5' dir.(06.02.97/YKK)

Fasulye

1) Bekletilmeden toptan satislarda fasulyenin fire durumu, yetistirildigi bölgeye göre degisik durum arzeder. Karadeniz havalisi ( Düzce ve Adapazari dahil) mahsulü yumusak fasulyede fasulyede % 1-2 nispetinde fire olur. Anadolu havalisi mahsulü olan sert fasulyede fire olmaz
2) 1 yil bekletildikten sonra yapilan toptan satislarinda
a) Karadeniz havalisi mahsülünde % 3-4,
b) Anadolu havalisi mahsülünde % 2 nispetinde fire olur.
* Dermason Fasulye: Paketleme esnasinda % 1 nispetinde fire verebilir.
* Kalburlanma esnasinda fasulyede % 3-4 nispetinde fire olur. ( 19.12.1989 YKK)

Fasulye Konservesi

Fasulye konservesi imalatindaki ameliyeleri ;
1- Uç kesme ,
2- Ayiklama,
3- Haslama,
4- Pisme ile meydana çikan ayipli fasulyeleri ayiklama,
5- Doldurma,
6- Sterilizasyon'dur.
Yesil fasulye, domates, domates suyu ve konserve imalatinda kullanilan diger girdilerdir.
Normal yesil fasulyenin 10 kilosundan takriben 11 kutu 3/2 ebatli fasulye konservesi çikar.

Fermuar

Blucin pantalon imalatinda kullanilan fermuarlarin tas-yikama esnasinda % 3 ile % 5 arasinda degisen fire vermesi normaldir.
* Ithal mali fermuar ve dügmelerin konfeksiyon atölyelerinde kirilip, bozulmasi sonunda % 1 ile % 2.5 arasinda fire vermesi normaldir.
* Her nevi sentetik ve tabii maddelerle yapilabilen dügme, çitçit ve toka gibi mamüllerin nakliyesi, alicilara numune olarak verilmesi (kartela yapimi) vb. gibi islemler esnasinda meydana gelebilecek fire orani % 1 civarindadir.
* Fermuar kullanilan polyeser iplik, naylon monofilament iplik, fitil ( kort), asetik asit, sertlestirici, parlatici, inceltici, hidrosülfit, polipropilen film, üst durdurucu, alt durdurucu ve kopça gibi hammaddelerin kullanim miktarlari ve dokuma, boyama, apreleme ( ütüleme), santimleme kesim ve son mamülde olusan fire oranlari asagiya çikarilmistir: