Yapilan degisiklikle 2003 yilinda yürürlükte olan ücretlerde 'özel gider indirimi' uygulamasi kaldirilarak, yerine 'vergi indirimi' uygulamasi getirildi (GVK mük. Md: 121) ve konuya iliskin 255 Seri Nolu GV. Tebligi yayinlandi. (24.12.204 t. ve 25680 s. RG.) Eski 'özel gider' uygulamasina göre; ücretlinin kendisine, esine ve çocuklarina ait egitim, saglik, gida, giyim ve ikamet edilen konutla ilgili kira harcamalarinin üçte biri, ücretlinin toplam yillik stopaj matrahinin yüzde 35'ini geçmeyecek sekilde belirlenen tutari esas aliniyordu. Bu tutar, ücretlinin, üzerinden stopaj yapilmis matrahindan düsülüyordu. Kalan tutar üzerinden artan oranli tarifeye göre hesaplanan gelir vergisi ile, daha önce isverence artan oranli tarifeye göre kesilmis olan stopaj arasindaki vergi farki, ücretliye ertesi yil stopajlarindan mahsup edilmek suretiyle iade ediliyordu. Örnegin; yilda 36 milyar (ayda 3 milyar) liralik Gelir Vergisi matrahi olan bir ücretliden, kaynakta 8 milyar 750 milyon liralik yil bazinda toplam vergi kesiliyordu. Bu ücretli tarafindan toplanan ve vergi iadesinde geçerli belge tutarlari toplaminin (36 * 1.05=) 37 milyar 800 milyon lira oldugunu varsayalim. Bunun üçte biri 12 milyar 600 milyon lira özel gider indirimi olacakti. Kalan (36-12.6=) 23 milyar 400 milyon lira üzerinden hesaplanan vergi ise 5 milyar liradir. Bu durumda, ücretliye iade edilecek gelir vergisi (8.750-5=) 3 milyar 750 milyon lira olacaktir.

Yeni 'ücretlilerde vergi indirimi' uygulamasina göre ise; ücretlinin kendisi, esi ve çocuklari ile ilgili egitim, saglik, gida, giyim ve ikamet edilen konuta ait kira harcamalarinin yillik toplam tutarinin; 3 milyar liraya kadar % 8'i, 6 milyar liranin 3 milyar lirasi için % 8'i, asan kismi için % 6'si, 6 milyar liradan fazlasinin, 6 milyar lirasi için % 7'si, asan kismi için % 4'ü, ücretlinin ertesi yilda ödeyecegi gelir vergisinden mahsup edilecek veya isverenler araciliigi ile kendisine nakden iade edilecektir. Bu kapsamda, isverene verilecek bu harcama belgelerine ait toplam tutar, ücretliye ait yillik gelir vergisi matrahi toplamini geçemeyecektir. Bunun disinda yeni uygulamada da, vergi indirimine konu harcama kalemleri ile diger temel prensipler degismemistir. Buna göre, yilda 36 milyar gelir vergisi matrahi olan bir ücretlinin, yeni sistemde alacagi azami vergi iadesini hesaplayalim. Ilk 6 milyarin (ortalama) yüzde 7'si (420 milyon lira), sonraki 30 milyarin yüzde 4'ü (1 milyar 200 milyon lira) olmak üzere toplam, 1 milyar 620 milyon lira vergi iadesi alinabilecektir. Oysa eski sistem devam etmis olsaydi ayni ücretli, 3 milyar 750 milyon lira vergi iadesi alabilecekti. Bu ücretlinin kaybi (3.750-1.620=) 2 milyar 130 milyon liradir. Ücret geliri yükseldikçe de, eski sisteme göre bu kayip tutari da artmaktadir. Ancak asgari ücretli yeni sistemde avantajlidir. Bir örnekle açiklayalim: 2004 yilinda geçerli olan asgari ücretlere göre, bir ücretli eski sisteme göre vergi iadesi alsaydi, yillik gelir vergisi matrahi 4 milyar 422 milyon 465 bin lira olacakti. Bundan, kaynakta 663 milyon 369 bin 750 lira yil bazinda toplam vergi kesilecekti. Burada ibraz edilebilecek azami belge tutarinin üçte biri olan özel gider tutari 1 milyar 547 milyon 862 bin 750 lira olacakti. Yillik gelir vergisi matrahindan hesaplanan özel gider tutarini düstügümüzde, kalan (4.422.465.000-1.547.862.750=) 2 milyar 874 milyon 602 bin 250 liralik matrah üzerinden hesaplanacak gelir vergisi (2.874.602.250* 0.15=) 431 milyon 190 bin 337 liradir. Bu tutari kaynakta kesilen gelir vergisinden düstügümüzde (663.369.750 - 431.190.337=) 232 milyon 179 bin 412 liranin iadesi gelecekti. Yeni sisteme göre ise asgari ücretli 325 milyon 347 bin 900 liralik vergi iadesi haketmektedir. Bu durumda, asgari ücretli yeni sistemde, eski sisteme göre

(325.347.900-232.179.412=) 93 milyon 168 bin 488 lira daha fazla vergi iadesi elde etmis olacaktir.

Ancak asgari ücretlinin bütün ücretini vergi indirimine konu harcamalara tahsis ettigini söylemek de pek gerçekçi olmasa gerek. Hesaplamalardan da anlasilacagi üzere aylik net ücret 500 milyonu astiginda ve bu ücret yükseldikçe, ücretlerde vergi iadesi tutarlari dramatik olarak düsmektedir. Bu durumda satin alma gücü olan ücretlilerin, belge toplama motivasyonlari kirilir, bu ise kayitdisi ekonomiyle mücadelede zaafiyet demektir.